خضر در ادبیات صفحه 25

ص:34

معجزه اش آن بود که بر هیچ چوب خشک یا زمین بی علفی جلوس نمی کرد جز آنکه چون بر می خاست آنجا سرسبز و خرم می گردید»(1).

خضر در متون دینی و عرفانی به عنوان پیامبری جاوید معرفی می گردد که چند صباحی هدایت موسی را به عهده می گیرد. چنان که خواهیم دید در متون عرفانی و بعد ادبیات عرفانی، خضر جلوه های دیگری هم پیدا می کند. اما در متون نظم و نثر ادبی بیشتر اوقات از خضر با عنوانهایی چون خضر نبی، خضر پیغامبر، خضر پیغمبر یاد شده است و البته لفظ «علیه السلام» نیز برای تکریم و احترام بدنبال این نام می آید. و این لفظ را تنها برای پیامبران و امامان معصوم به کار می برند. به طور مثال:

هجویری در کشف المحجوب آورده است:

«شیخ محمد بن علی ترمذی که با خضر پیغامبر علیه السلام صحبت داشته بود...»(2).

فردوسی هم خضر را پیامبر می داند و در پایان داستان خضر و اسکندر این بیت را آورده است.

پیمبر سوی آب حیوان کشید سر زندگانی به کیوان کشید(3)

و نظامی هم اشاره ای بدین گونه دارد:

چنان داد فرمان در آن راه نو که خضر پیمبر بود پیش رو(4)