- مقدمه پژوهشکده 1
- اشاره 9
- اسطوره یا واقعیت 16
- وجود خضر علیه السلام 20
- نبوت خضر علیه السلام 22
- تعبیرهای مختلف از خضر 26
- انسانی آرمانی 26
- خضر نام دیگر انسان کامل است 27
- تاویلهای دیگر از خضر 28
- اشاره 33
- ملاقات علی علیه السلام با خضر علیه السلام در نخلستان کوفه 36
- دیدار خضر از علی علیه السلام در مسجد کوفه 37
- تسلیت خضر علیه السلام به خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 38
- ملاقات خضر علیه السلام با امام باقر علیه السلام 39
- ملاقات های خضر با پیامبران و اولیاء پیشین 41
- دیدار با ذوالقرنین و یافتن آب حیات 42
- ذکر تاویلاتی از داستان خضر و موسی 51
- شمس و مولانا (تکرار داستان موسی خضر) 59
- نظر شمس راجع به خضر 60
- اشاره 61
- نمونه های از دیدار مشایخ صوفیه با خضر 61
- ابراهیم ادهم 62
- ابو سعید ابوالخیر 63
- داستانی دیگر از شیخ ابو سعیدابوالخیر 64
- بوالعباس قصاب 65
- روزبهان بقلی 66
- محمدبن علی ترمذی 66
- دیدار شیخ نجم الدین کبری (شیخ ولی تراش) با خضر 67
- حمزه ی عقیلی 67
- حضور در مجلس مولانا 68
- اشاره 68
- صحبت خضر و مولانا 69
- خرقه ی ابن عربی 69
- دیدار شاعران با خضر علیه السلام 70
- حقیقت دیدار خضر 71
- تعالیم خضر 80
- اشاره 85
- اشاره 88
- قدیمی ترین جویندگان جاودانگی 89
- جاودانان دیگر 91
- کیخسرو 94
- اشاره 95
- اهمیت پیر 95
- اطاعت از پیر 96
- علم لدنّی 101
- اشاره 105
- حکمت عمر طولانی خضر علیه السلام 108
- نماز حضرت خضر علیه السلام 113
- اشاره 114
- خضر در دعا 114
- دعای ام داوود 115
- دعای مشلول 115
- دعایی از خضر 116
- اشاره 117
- منجیک ترمذی (متوفای 315 ه -) 120
- الف: خضر در مدیحه سرایی 120
- دقیقی طوسی (متوفای 419 ه -) 121
- عنصری (متوفای 431 ه -.) 122
- منوچهر دامغانی (متوفای 432 ه -.) 123
- اشاره 124
- ب: خضر در شعر حماسی 124
- اولین منبع ادبی سفر خضر و اسکندر 124
- قطران تبریزی (متوفای 465 ه -) 128
- مسعود سعد سلمان (متوفای 515 ه -) 129
- انوری (متوفای 582 ه -) 130
- خاقانی (متوفای 595 ه -) 131
- عیادت خضر از خاقانی 134
- تفقد خضر علیه السلام از خاقانی 136
- اما خضر خاتم خاقانی را به او باز پس می دهد و علاوه بران انگشتری، خاتم دیگری به او می بخشد. 137
- نظامی، خضر و اسکندر 146
- وجه تسمیه ی اسکندر به ذوالقرنین 149
- تصویر خضر در شعر سعدی 152
- ناصر خسرو (متوفی 481 ه) 155
- اشاره 155
- سنایی (متوفی 535 ه -) 156
- عطار (متوفی 618 ه -) 158
- بی خدا آب حیات آتش بود 160
- برداشتهای عرفانی از آب حیات 163
- مولانا و آب حیات 166
- خضر و موسی در شعر مولانا 170
- تعبیر عرفانی مولانا از اسکندر ذوالقرنین 175
- مَثَل آب حیات و تاریکی 177
- تجلّی خضر در شعر حافظ 178
- جامی (متوفای 898 ه -) 183
- خصوصیات شناخته شده خضر در ادبیات 185
- اشاره 189
ص:46
1- (3) بحارالانوار، ج 36، ص 417 و ج 2، ص 48.
2- (4) سفینه البحار و مدینه الحکم و الاثار؛ ج 2، ص 238.
دیدار خضر از علی علیه السلام در باب الفیل
شیخ مفید در «امالی» روایتی از دیدار حضرت علی علیه السلام و حضرت خضر علیه السلام را نقل می کند:
روزی حضرت علی علیه السلام در کنار ستون هفتم از طرف باب الفیل نماز می خواند که پیرمردی ریش سفید که لباس سبز به تن داشت خدمت حضرت ایستاد تا نمازش تمام شد. جلو آمد و پیشانی امیرالمؤمنین را بوسید. دست امام را گرفت و از مسجد خارج شدند. ما هم که نمی دانستیم آن مرد کیست و اطمینان نداشتیم، دنبال آن دو به راه افتادیم تا به بازار رسیدند. حضرت علی علیه السلام برگشت و به ما فرمود: چه می خواهید؟ عرض کردیم، ما این مرد را نمی شناسیم و اطمینان نداریم؛ بنابراین دنبال شما آمدیم حضرت فرمود: «هذا اخی الخضر علیه السلام»(1).
علامه مجلسی می نویسد: به آن ستون «مقام خضر» می گویند.
دیدار خضر از علی علیه السلام در مسجد کوفه
امیرالمؤمنین در مسجد کوفه بود، وقتی که شب فرا رسید مردی که لباس سفید بر تن داشت وارد شد. نگهبانان آمدند [تا مانع ورود او شوند] امیرالمؤمنین فرمود: چه می خواهید؟ گفتند: ترسیدیم این مرد قصد جان شما را داشته باشد. حضرت فرمود: همگی برگردید؛ خدا شما را رحمت کند! شما مرا از اهل زمین حفظ می کنید یا از اهل آسمان؟
آن مرد مقداری توقف کرد و خطاب به علی علیه السلام گفت: تو برخلافت ارزش، زیبایی و کمال دادی، در حالی که خلافت چیزی بر تو نیفزوده است. امت