خضر در ادبیات صفحه 42

ص:51

شاید اولین ملاقاتی که خضر با یکی از اولیاء مقرب الهی داشته، ملاقات «خضر نبی با ذوالقرنین» باشد که می گویند: خضر از سپاهیان او بوده و با او به دنبال آب حیات رفته است. دیگر ملاقات او با حضرت «موسی و یوشع بن نون» است که از داستانهای پر از پند عارفانه است. نیز ملاقات «خضر و الیاس» که می گویند هر سال در موسم حج با یکدیگر دیدار دارند.

در این قسمت ابتدا به شرح داستان ملاقات خضر و ذوالقربین. سپس خضر و موسی می پردازیم و پس از آن گلچینی از ملاقات خضر را با ائمه معصوم علیهم السلام و بزرگان عرفان خواهیم آورد.

ذکر داستان خضر و ذوالقرنین و خضر و موسی به علت تأثیر بسزایی است که این دو در عرفان و ادبیات ما داشته اند و تقریباً دیوان شاعری را نمی توان یافت که خالی از تلمیحات و اشارات بدین داستانها باشد. و کتاب عارفی که خالی از عبرتهای آن باشد.

دیدار با ذوالقرنین و یافتن آب حیات

در روایات و داستانهای اسلامی نام سه تن آمده است که در پی آب حیات رفته اند. دو تن از ایشان از آن آشامیده و زندگی جاودان یافته اند و یکی ناکام باز گشته است: الیاس، خضر و اسکندر. نام الیاس، یکی از پیامبران بنی اسرائیل. دو بار در قرآن مجید آمده است (انعام 85/6؛ صافّات 123/37) در سوره ی اخیر گزارش رسالت او در 8 آیه ی کوتاه (123-130) به صورتی فشرده آمده ولی اشاره ای به نوشیدن او از آب حیات نشده است.(1)