خضر در ادبیات صفحه 61

ص:70

محمد) کمال خضر را در این می داند که از امت پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله و سلم باشد و در این باره گفته است: (کلیم الله می گوید: ارنی، چون دانست که آن از آن محمدیان است ازین می خواست که (اللهم اجعلنی من امه محمد) از ارنی همین می خواست که (اجعلنی من امه محمد) چون دید که پرتو مردی بر آن کوه برآمد، کوه خرد شد گفت: کار من نیست: (امّا اجعلنی من امه محمد) [به موسی] گفتند: اکنون چند روزی به خدمت خضر رو. خضر هم می گوید که (اللهم اجعلنی من امه محمد) «محمد نوری دیگر است که موسی و خضر را به تاراج دهد»(1).

در اولین برخورد مولانا با شمس آنچه مولانا را به دهشت می افکند. تفاوت بین حال نبی و ولی است مسئله ای که موضع موسی و خضر را مطرح می کرد. مولانا در عین تعلقی که به شریعت داشت خود را همچون مصاحب خضر می یافت و شمس را همان حجت الهی که آمده بود تا او را از ورای احکام ظاهر آگهی دهد(2).

نمونه های از دیدار مشایخ صوفیه با خضر

اشاره

در کتب صوفیه شواهد متعددی از دیدار مشایخ صوفیه با خضر وجود دارد. ابراهیم ادهم، در ابتدای حال و نیز بعد از ریاضتهای سخت با خضر دیدار می کند. حکیم ترمذی خضر را در هیأت پیری نورانی می بیند که سه سال او را تعلیم می دهد و پس از سالها متوجه می شود که معلمش خضر بوده. بشرحافی، ابراهیم خواص، ابوبکر ورّاق، ابوبکرکتّانی، ابراهیم مارستانی از جمله مشایخی هستند که با خضر دیدار داشته اند(3) و در این قسمت گزیده ای از این دیدارها را نقل می کنیم.