خضر در ادبیات صفحه 70

ص:79

البته دیدارهایی هم با خضر داشته است: در این مورد سید حیدر آملی از عرفای شیعه؛ داستانها و وقایع متعددی را نقل می کند که استادش (شیخ اعظم، ابن عربی) با خضر علیه السلام ملاقات داشته و حتی می گوید: وقتی من شنیدم باور نکردم اما خودم خضر را دیدم و او مطلب استاد را تایید کرد. از آن زمان به بعد من به لباس خرقه قائل شدم و آن را بر تن دیگران نیز کردم. زیرا دیدم که خضر آن را معتبر شمرد(1).

دیدار شاعران با خضر علیه السلام

در میان شاعران غیر عارف که از دیدار خضر دم زده اند می توان خاقانی و نظامی را نام برد که در قسمت منابع شعری بدان اشاره خواهد شد. برای سعدی داستانی مذکور است که او هم با خضر ملاقات کرده است:

«سعدی نیز در بلاد شام چند گاهی سقائی فرمود تا به صحبت حضرت خضر مشرّف شده، از زلال افضالش سیراب گشت.»(2) گرچه خود سعدی بدین داستان اشاره ای نکرده است.

نظامی در شرفنامه و خاقانی تحفه العراقین داستانی از دیدار خود با خضر در آورده اند. نه تنها بزرگان و مشایخ صوفیه که شاعران و پادشاهان و مردم عادی هم ادعای دیدار را داشته اند؛ اما چگونه این سخنها را می توان پذیرفت؟ خضری که موسای پیامبر را همراهی نمی کند. مصاحب و همنشین پادشاهی ستمگر باشد. خضری که فراق موسی را می جوید. طالب وصال بی خبران باشد.