خضر در ادبیات صفحه 88

ص:97

آرزوی جاودانگی و جستجوی آب حیات

اشاره

«آدمی همیشه در آرزوی توانایی و بقای تنی است که شاید در برابر هر ناخوشی و یا هر بازی ناشناخته و نامنتظر زمانه از پا در اید. آرزوی عمر دراز و بی مرگی هرگز انسان را رها نکرده است. در اساطیر اقوام گوناگون آب شالوده ی تمام جهان، جوهر گیاهان، اکسیر ابدیت، مایه ی عمر دراز، نیروی آفریننده و اصل همه ی درمانهاست»(1).

در زبان فارسی: آب حیات یا آب زندگانی، آب جوانی، آب خضر و در زبان عربی؛ عین الحیوه، نهر الحیوه؛ چشمه ای است مفروض در ظلمات که هر کس از آن بنوشد، یا سرو تن در آن بشوید جوانی از سر گیرد و عمری بس دراز یابد.

فکر نوشیدن از آب حیات در فرهنگ بسیاری از ملت ها حضور دارد؛ قهرمانانی نیز بدان دست یافته اند و داستانهایی به وجود آورده اند که در تحولات فرهنگ و دادوستدهای فرهنگی ملت ها مبادله شده اند و گاه سایه هایی از آن ها به روی هم افتاده و آمیزه های پدیدآورده است(2).

شاید اولین کتابی که در آن به صراحت از آب حیات یاد شده، از میان متون دینی سامی، عهد جدید (انجیل) باشد؛ در باب 22 مکاشفه یوحنا:

«نهری از آب حیات به من نشان داد که درخشنده بود مانند بلور، و از تخت خدا و به ره جاری شد و در وسط شارع عام آن و بر هر دو کناره ی نهر، درخت حیات را که دوازده میوه در می آورد؛ یعنی هر ماه میوه خود را می دهد و برگهای آن درخت برای شفای امت ها می باشد و نیزه ی من به هر که تشنه باشد از چشمه ی آب حیات هفت خواهم داد»(3).