خضر در ادبیات صفحه 89

ص:98

1- (1) مقدمه ای بر رستم و اسفندیار، ص 25.
2- (2) دایره المعارف تشیع، ج 1، ص 36.
3- (3) کتاب مقدس، مکاشفه یوحنا، باب 22.

مفهوم سخن این است که این نهر در روی زمین نبوده، بلکه نهری در نزد خداست.

در بین اقوام دیگر نیز اعتقاد به آب حیات وجود داشته، به طور مثال: در اساطیر ودایی و هند، امرته ( irt به معنای آب حیات و نوشابه ی جاودانگی است و گاه با سومئه مخلوط وبه خدایان تقدیم می شود(1).

در غرب آب حیات را چشمه جوانی گویند:

«کount n ک youth lکont ne dejovent; Jungbrunnen »

اندیشه ی وجود چشمه ی جوانی، به ویژه در قرون وسطی در سراسر اروپا رواج داشت و با کشف «دنیای نو» تبلور بیشتری یافت. چنان که وقتی در سال (1513 م) یونس دولئون (1460-1521 م) ایالت فلوریدا را کشف کرد. به دنبال شنیدن گفت و گوهایی درباره ی چشمه های بهداشتی این ایالت به جستجوی چشمه جوانی در آنجا برخاست»(2).

قدیمی ترین جویندگان جاودانگی

در میان قهرمانان جاودانی جوی، کهن تر از همه گیلگمش، پهلوان حماسی بابلی است که دارای منظومه ای با همین عنوان است و این داستان وی در غرب آسیا گسترده بود. گیلگمیش بر شهر ارِک (اروک) فرمان می راند و دو سوم وجودش خدایی بود. با هیکلی درشت و اندامی فریبنده. دوستی به نام انکیدو داشت که از مرگ او سخت اندوهگین شد و به نزد نیای خویش، اوت نپیشیتم که در طوفان بابل زندگی جاودانه یافته بود، رفت تا راز زندگی جاودان را از وی بپرسد، جدّش به او گفت: که مرگ سرنوشت چاره ناپذیر آدمی است. با این همه،