خضر در ادبیات صفحه 96

ص:105

«در جایی دیگر آورده است که: تا پیر پرست نشوی خدا پرست نباشی. این که «المرءُ علی دین خلیله» [یعنی] مرد بر دین برادر و پیر خود باشد»(1).

سهروردی نیز در وجوب یافتن پیر گفته است: «بدان که اول چیزی که بر مرید واجب است بعد از آنکه از خواب غفلت بیدار شود آنست که قصد پیری کند از اهل زمانه که امین باشد بر دین خود و معروف بود به نصیحت و امانت و شناسنده ی راه باشد. پس مرید، نفس خود را تسلیم وی کند... پس شیخ را لازم است که او را دلیلی کند به راه و چگونگی بازگشتن به حضرت خدای و آسان گرداند بر مرید، راه رفتن و شرایع اسلام، او را تعلیم کند به مقدار حاجت»(2).

نشان پیر راه رفته آن باشد که اقوال مرید از ابتدا تا انتها داند و معلوم وی باشد و مریدی، جان پیر دیدن باشد، چه پیر ایینه ی مرید است که در وی خدا را ببیند(3).

زیرا آنکه در این را ه به همراه موسی از خضر پیروی کرد به آب حیوان خواهد رسید.

قدم چون خضر نه در راه مردان که گردت در نیاید چرخ گردان

چو هم دستی تو با موسی عمران همی از جام جان خور آب حیوان(4)

اطاعت از پیر

سیر سالک وقتی آغاز می شود که خضر زمان خویش را یافته باشد و چون شیخ آمد، به دنبال خود آدابی خواهد آورد. تقریباً در تمام کتب عرفانی بخشی