تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 149

ص:166

(اسْلُکْ یَدَکَ فِی جَیْبِکَ تَخْرُجْ بَیْضاءَ مِنْ غَیْرِ سُوءٍ) دست خود را در گریبانت فرو ببر که این دست وقتی بیرون می آید سفید و نورانی و بی عیب و نقص است. بعضی ها از جمله یهودیان این توهم را کردند که این سفیدی مریضی بوده است ولی خداوند می فرماید:

این حرف ها نیست دستت بدون عیب از گریبانت خارج می شود (وَ اضْمُمْ إِلَیْکَ جَناحَکَ مِنَ الرَّهْبِ) دست های خود را به خودت بچسبان، یا روی سینه بگذار یعنی با دست های جدا از بدن و باز راه نرو (فَذانِکَ بُرْهانانِ مِنْ رَبِّکَ) این دو یعنی انداختن عصا و خزیدن آن و دیگری نورانی شدن دست پس از خارج کردن از گریبان، این ها دو دلیل است از ناحیه پروردگارت (إِلی فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ) به سوی فرعون و اطرافیانش، آن اشراف و مشاورین سیاسی که (إِنَّهُمْ کانُوا قَوْماً فاسِقِینَ) (1) این ها از همان ابتداء قوم فاسق بودند یعنی آن کسی که از اطاعت خدا بیرون است.

معجزه چیست و دلیل آن کدام است ؟

در اینجا به مناسبت اژدها شدن عصا یا نورانی شدن دست حضرت موسی قدری راجع به معجزه بحث می کنیم که اصولاً معجزه چیست و دلیل بر چیست. اولا باید دانست که معجزه یک امر محال نیست، چون یک چیزهائی محال است یعنی نمی شود بشود. مثلاً محال است 3 * 2 بشود 5، آیا خدا می تواند 3 * 2 را 5 بکند.