تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 182

ص:199

است که عذاب بر کسی است که تکذیب بکند و زیر بار دستورات خدا نرود و اعراض کند: «قالَ فَمَنْ رَبُّکُما یا مُوسی» در این جا فرعون می گوید: ای موسی پروردگار شما دو نفر کیست. گرچه می گوید رب شما دو نفر، چون می داند این دو نفر دعوت کننده اند ولی از بین این دو نفر فرمانده و فرد بزرگتر، موسی است. لذا خطاب فرعون به موسی علیه السلام است. بزرگان گفته اند فرعون و پیروانش و ثنی بودند و بت می پرستیدند.

بت پرست ها و وثنی ها که یک خدا را به عنوان (خالِقُ کُلِّ شَیْءٍ) قبول داشتند ولی می گفتند آن خدا را نمی شود عبادت کرد و لذا یک دیگری را پذیرفته و آن ها را عبادت می کردند و معتقد بودند که آن آنها را به خدای بزرگ که خالق کل شیئ است نزدیک می کند. در این میانه فرعون مدعی بوده است که بین این الهه ها و رب ها، من رب بزرگتر هستم و مردم باید مرا به خدائی انتخاب کنند، از این جهت موسی و هارون به فرعون و پیروانش می گویند: رب شما کیست؟ چون فرعون می خواهد بگوید ربّی و خدائی غیر از من نیست، شما باید مرا عبادت کنید و آخر سر تهدید می کند که: اگر الهی و معبودی غیر از من اتخاذ کردید، من شما را زندانی خواهم کرد. و شما بگوئید این ربی که معرفی می کنید و مردم را از راه بدر می کنید کیست؟ (قالَ رَبُّنَا الَّذِی أَعْطی کُلَّ شَیْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدی) موسی گفت: آن پروردگاری که ما دعوت به عبادت او می کنیم کسی است که به هر چیزی خلقت مناسب او داده، اوست که همه اشیاء عالم را خلق کرده است و هدایت نموده است.

به قول شاعر:

دهنده ای که به گُل نکهت و به گِل جان داد به هر که هرچه سزا دید حکمتش، آن داد