تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 215

ص:232

خود را رقم بزنند و به دنبال این فکر سلطنت استبدادی به سلطنت مشروط مبدل شد و جامعه مجلس مقننه پیدا نمود تا افراد گردهمائی داشته باشند و در مورد سرنوشت جامعه خود تصمیم بگیرند. خداوند در وجود ما عقلی قرار داده است و با تعقل، فردی را که از نظر بینش و آگاهی و عدالت خواهی و غیره مورد اطمینان باشند انتخاب می کنیم و گویا عقل خود را به مجلس می فرستیم. نمایندگان جامعه به منزله عقل منفصل جامعه هستند و نمایندگان قسمت های مختلف جامعه در یک مقطعی دور هم جمع می شوند و سرنوشت جامعه را تعیین می کنند.

جهالت و بی خبری عامل سلطه

به هر حال در طول تاریخ همیشه انبیاء این فکر را در جامعه بوجود می آوردند که چرا یک اراده بایستی بر اراده تمام مردم حکومت کند. وقتی حضرت موسی علیه السلام به فرعون می فرماید: من پیامبر خدا هستم. فرعون می گوید (أَ لَمْ نُرَبِّکَ فِینا وَلِیداً وَ لَبِثْتَ فِینا مِنْ عُمُرِکَ سِنِینَ)1 ای موسی تو همان بچه ای بودی که در قصر سلطنتی ما بودی و ما بزرگت کردیم در صورتی که تازه بدنیا آمده بودی و سالیانی نزد ما زندگی کردی و نان و نمک ما را خوردی، حالا آمده ای و برای ما پیغمبر شده ای؟ حضرت موسی در جواب می فرماید: (وَ تِلْکَ نِعْمَهٌ تَمُنُّها عَلَیَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِی إِسْرائِیلَ) ای فرعون این چه منتی است که تو برگردن من می گذاری، تو بنی اسرائیل را خوار و ذلیل کرده ای و حکومت جابرانه و ظالمانه تو سبب شد