تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 232

ص:249

در قرآن آمده است:

(وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاّ لِیُطاعَ بِإِذْنِ اللّهِ)1 ما هیچ رسولی را نفرستادیم مگر این که این رسول باید اطاعت شود، مردم بدون چون و چرا حرفش را بپذیرند، چون خداوند این گونه خواسته است و اگر کسی از فرمان پیامبر اطاعت نکند معصیت کرده است. مثلاً همان افرادی که در جنگ احد پیامبر به آن ها فرمان داد که از آن نقطه حساسی که امکان حمله دشمن از آن جا می رفت محافظت نمایند و در هر شرایطی آن جا را ترک ننمایند ولی آنها وقتی دیدند مسلمان ها دارند پیروز می شوند برای جمع غنایم، پست خود را رها نمودند و همین کار آنها سبب شد دشمن از پشت حمله کند و مسلمانان را شکست دهد. اینان به علت سرپیچی از فرمان پیامبر معصیت نمودند گرچه این کار آنها نماز یا روزه یا واجب دیگری نبود که ترک آن موجب گناه شود اما چون از امر پیامبر تخلف نمودند مرتکب گناه شدند چون اطاعت از امر پیامبر نیز واجب بود. منظور ما این است که انبیاء از یک طرف مانند یک مسئله گو که فتوای مجتهد را نقل می کند فتاوای خداوند را برای مردم نقل و بیان می کنند و از طرف دیگر، حاکم بر مردم هم هستند و این حاکمیت آنها بر حق است، چرا؟ چون آنها طبق فرمان خداوند که بالذات حاکم بر مردم است حاکم مردم شده اند. در درجه اوّل غیر از خداوند هیچ کس حق فرمانروایی ندارد و در درجه دوم انبیاء و امامان علیهم السلام و در زمان غیبتِ امام، فقیه جامع الشرایط اعلم. ولی امر است. لذا کسانی که با قدرت زور یا پول حاکم بر مردم شده اند حکومتشان بناحق است مثلاً آنهائی که روزی یک یاغی بوده اند و به کمک یاغیگری بر مردم مسلّط شده اند یا آنهائی که با پول و ثروت و یا آنان که با