- مقدمه پژوهشکده 1
- زندگینامه 3
- مبارزات سیاسی و اجتماعی 7
- فصل اول 9
- اشاره 9
- درس اول 11
- اشاره 11
- قصه های قرآن، عبرتِ خردمندان 12
- عبرت در کلام حضرت علی علیه السلام 13
- سرگذشت پیامبران تقویت دلها 16
- غرور و غلبه ی هوای نفس 18
- خودداری از غیبت و عیب جوئی دیگران 19
- حفظ حیثیت نهادهای انقلابی 22
- درس دوم 23
- اشاره 23
- پیدایش بنی اسرائیل 23
- تولّد حضرت موسی علیه السلام 24
- داستان حضرت موسی علیه السلام 25
- تبعیض و گروه بندی 26
- ایجاد تفرقه 26
- فرق تفاوت و تبعیض 27
- برتری جوئی فرعون و استضعاف مردم 29
- اِفساد، به هم زدن نظم جامعه 30
- قدر ناشناسی دنیا 32
- پیروزی مستضعفان 33
- اشاره 35
- فصل دوم 35
- اراده خداوند، حاکمیت مستضعفان 37
- درس سوم 37
- اشاره 37
- قوای مشترک انسان و حیوان 39
- وجدان (نفس سرزنش گر) 41
- غلبه ی معنویات 42
- اشاره 45
- درس چهارم 45
- غلبه معنویات بر جسمانیت 45
- غلبه طالوت بر لشگر جالوت 46
- برتری فکر مطلق بر فکر شخصی 50
- عملی شدن تدریجی وعده ی حق 51
- درس پنجم 55
- زمین ارث صالحان 55
- اشاره 55
- خوبیها اثر انبیاء 57
- قانون واحد ملاک امت واحد 58
- خداوند دلها را آماده پذیرش حق می کند 59
- درس ششم 63
- غلبه دین توحیدی و قانون الهی 63
- اشاره 63
- ضرب المثل برای بهانه های بنی اسرائیلی 67
- تفاوت انبیاء و مخترعان 68
- نقش انبیاء بذر افشانی خوبی ها 68
- درس هفتم 73
- اشاره 73
- علم، ویژه ی انسان 73
- گفت و گوی گربه و پلنگ 74
- غرائز نامنتهای انسان و پوشش دینی و عدالت خواهی 75
- اقسام وحدت (حقیقی، اعتباری، صناعی و فرهنگی) 76
- وحدت فرهنگی جامعه ی اسلامی 77
- ملاک برتری و فضیلت در اسلام 78
- تقوا ملاک برتری 79
- بینش صحیح ملاک امتیاز جامعه ها 80
- قانون خوب کدام است ؟ 81
- اشاره 83
- وحدت فرهنگی، وحدت جامعه اسلامی 83
- درس هشتم 83
- عقیده صحیح ملاک امت برتر 84
- توحید دعوت جهانی پیامبر 86
- پیروزی حق بر باطل و هماهنگی دستگاه هستی باحق 88
- وجدان، قاضی عادل 90
- فصل سوم 91
- اشاره 91
- به فرزندی گرفتن موسی علیه السلام 93
- درس نهم 93
- اشاره 93
- داستان موسی نمونه ای از امداداهای غیبی 98
- جهان اسباب و مسببّات 99
- عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد 101
- اشاره 103
- درس دهم 103
- بازگشت موسی علیه السلام به آغوش مادر 103
- آفت غرور و رفیق مغرور 105
- اراده ی خداوند و امدادهای غیبی 107
- فصل چهارم 109
- اشاره 109
- درس یازدهم 111
- اشاره 111
- مقام علم و فرمانروائی موسی علیه السلام 111
- بازگشت نتیجه ی اعمال 112
- مقام نبوت پاداش زحمات حضرت موسی علیه السلام 114
- علم تعبیر خواب پاداش تقوای ابن سیرین و موسی علیه السلام 115
- جزای خودداری از انفاق 117
- درس دوازدهم 121
- اشاره 121
- توحید حضرت موسی علیه السلام قبل از نبوت 121
- درگیری حضرت موسی علیه السلام با ظلم و تجاوز 122
- قصّه ی دعوا (چنگ بهم زدن و پنهان شدن خوبیها و زیبائیها) 124
- توحید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم قبل از نبوت 125
- ارزش ایمان علی علیه السلام در کودکی 126
- فصل پنجم 131
- اشاره 131
- درس سیزدهم 133
- اشاره 133
- علامت اول ظالم، ظلم به مافوق 134
- نشانه های ظالم در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام 134
- علامت دوّم ظالم، اهانت و برتری به زیردستان 135
- درخواست استفاده از نعمت در راه خدا 136
- علامت سوّم ظالم، کمک به ظلم 136
- کمک خواستن سبطی و فاش شدن قتل مرد فرعونی 137
- توسل به خدا، جلالت اولیاءالله 139
- ورود حضرت موسی علیه السلام به مدین و آشنائی با حضرت شعیب علیه السلام 140
- آب کشیدن حضرت موسی علیه السلام و عفت دختران شعیب 141
- نیرومند و امانت داری دو ویژگی موسی علیه السلام 143
- پیشنهاد ازدواج به حضرت موسی علیه السلام 143
- اشاره 145
- درس چهاردهم 145
- ربوبیت خداوند و مقام پیامبری حضرت موسی علیه السلام 145
- دو معجزه حضرت موسی علیه السلام 148
- معجزه چیست و دلیل آن کدام است ؟ 149
- خداوند قادر بر ممکنات است 150
- تولّد حضرت عیسی علیه السلام 151
- در س پانزدهم 155
- اشاره 155
- چرا انبیاء معجزه می آورند؟ 156
- انبیاء برای چه مطالبی معجزه می آورند؟ 156
- امامت و نبّوت از مراتب کمال بشریت 161
- هر بشری نمی تواند پیامبر باشد 162
- درس شانزدهم 165
- اشاره 165
- مأموریت موسی علیه السلام و درخواست وزیر 165
- گفتگوی موسی و فرعون 167
- معرفی خداوندتوسط موسی علیه السلام 169
- عقل محدود به ذات نامحدود پی نمی برد 170
- امتیاز انسان از موجودات 171
- درس هفدهم 175
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 175
- اشاره 175
- زمامداران فاسد منشاء فساد جامعه 176
- تقصیر مستضعفان 177
- خود داری از خشونت در تربیت 179
- مبارزه با فرعون و نجات بنی اسرائیل 180
- بت پرستی بنی اسرائیل و ادعای خدائی فرعون 181
- فلسفه ی تکرار سرگذشت های قرآن 187
- اشاره 187
- درس هیجدهم 187
- نبوت مقام عالی بشریت 188
- مخالفت فرعون با حضرت موسی علیه السلام 190
- وعده حضرت موسی با فرعون 191
- خیرخواهی صفت خوب انبیاء 192
- احترام ساحران به حضرت موسی علیه السلام 194
- سحر در قوّه ی خیال 195
- مقابله علی علیه السلام با عمرو بن عبدود در جنگ احزاب 196
- درس نوزدهم 199
- اشاره 199
- جمع کردن ساحران 199
- قضاوت درباره ی خوبی و بدی اعمال و اشخاص فقط با خداست 201
- تهمت ساحر و کذّاب به حضرت موسی علیه السلام 205
- اشاره 205
- درس بیستم 205
- مؤمن آل فرعون 207
- اشاره 213
- درس بیست و یکم 213
- برتری جوئی فرعون 213
- جهالت و بی خبری عامل سلطه 215
- استجابت دعای حضرت موسی علیه السلام 219
- درس بیست و دوم 219
- اشاره 219
- تاج و تخت سلاطین از اشک چشم یتیمان 220
- فقر و تهی دستی نباید عامل تحقیر شود 223
- ارزش انسان به علم و معنویت 224
- توجه و عنایت به فقر 224
- اشاره 227
- فصل ششم 227
- درس بیست و سوم 229
- عمل صالح و تقوا عامل تقرب بیشتر به خدا 229
- فرمانروائی و حکومت خداوند در پرتو مالکیت حقیقی 230
- حکومت و فرمانروائی ذاتی مخصوص خداوند 230
- اعطاء سمت فرمانروائی به پیامبران توسط خداوند 231
- مقام و منزلت ما نزد خداوند 233
- درس بیست و چهارم 235
- انتخاب طالوت به فرماندهی و بهانه ی بنی اسرائیل 235
- اشاره 235
- حکومت تنظیم اراده ها است 237
- جهات پنج گانه محدودیت خواسته ها و آزادی 239
- درس بیست و پنجم 243
- حکومت و آزادی 243
- محدودیت از ناحیه جامعه 244
- آینده نگری محدود کننده ی آزادی مطلق 245
- نظارت خداوند عامل محدودیت آزادی انسان 246
- حکومت عادله ناظر بر اراده ی جامعه 249
- درس بیست و ششم 249
- گوش و دل سپردن به موعظه 252
- اشاره 255
- ادب، زمینه ی هدایت ساحران 255
- درس بیست هفتم 255
- وحی نوعی تفهیم است 256
- ساحران در مقابل عظمت حق به سجده افتادند 257
- چند نکته اخلاقی 258
- توبه فضیل بن ایاز 259
- داستان بشر حافی 259
- قضاوت خوبی و بدی اشخاص با خدا است 260
- کارهای قبلی ها را خراب جلوه ندهیم 261
- درس بیست و هشتم 263
- سحر و خطای باصره 263
- اشاره 263
- ترس موسی از غلبه جاهلان و دولت گمراهی 265
- شکست و پیروزی صحنه های امتحان 266
- بی حقیقت رسوا خواهد شد 269
- موعظه: کار امروز را به فردا نینداز 270
- درس بیست و نهم 273
- ایمان ساحران و تهدید فرعون 273
- 1 - ظاهر اشخاص ملاک خوبی و بدی نیست 274
- نکات اخلاقی: 274
- 2 - ساحران فرعون و جرقّه معرفت 275
- 3 - هر چیز به جنس خود تمایل دارد 276
- 4 - راه تسلیم و معرفت الهی 278
- معنای اسلام و تسلیم 281
- اشاره 281
- درس سی ام 281
- فلسفه و روحیه ی خوش بینی 283
- تسلیم و رضا 284
- مردن از بین رفتن نیست 285
- حاشیه نشین ها و مشاوران حکومت 287
- درس سی و یکم 287
- هدایت ساحران 289
- به کارگیری نعمت در کمک به مظلوم 290
- توجیهِ ظلم، منطق دستگاه ظالم 291
- اشاره 295
- انواع مالکیّت 295
- درس سی و دوم 295
- زندگی اجتماعی چیست ؟ 296
- افزایش احتیاجات در پرتو پیشرفت علم 297
- اجتماعی بودن انسان 298
- کِبر و کوچک شمردن گناهان 299
- شکایت بنی اسرائیل و دستور موسی علیه السلام به صبر 303
- درس سی و سوم 303
- خوف و فتنه فرعون 304
- جنگ تا رفع فتنه یعنی چه ؟ 305
- جنگ تا رفع فتنه یعنی رفع موانع خداپرستی نه کشور گشائی 306
- توکل برخدا نه به اسباب ظاهری 308
- توکل حضرت موسی علیه السلام 310
- اشاره 313
- فصل هفتم 313
- اشاره 315
- درس سی و چهارم 315
- گرفتاریها، درس عبرت برای بنی اسرائیل 315
- فال بد به آمدن پیامبر 316
- سرنوشت بد انسان به دست خود اوست 317
- گفتگوی گرگ و بره 321
- چرا دین اکراه بردار نیست ؟ 321
- اشاره 323
- توکل قوم موسی علیه السلام 323
- درس سی و پنجم 323
- آزمایش الهی چیست ؟ 324
- به بندگان خدا به کوچکی نگاه نکن 325
- آزمایش افراد با یکدیگر 325
- همه پیش آمدها امتحان است 326
- تغییر قبله و امتحان مسلمانان 327
- درس سی و ششم 331
- خشم و غضب وسیله ی امتحان 331
- هدایت و امتحان خدا به چه معنی است 333
- امتحان الهی چیست ؟ 335
- درس سی و هفتم 337
- حوادث و دستورات الهی سبب امتحان الهی 337
- اشاره 337
- تربیت و به کمال رساندن خداوند 338
- صنعت گر از طبیعت نقشه می گیرد 339
- درس سی و هشتم 341
- آزمایش الهی برای چیست ؟ 341
- اشاره 341
- ثواب و عقاب بر عمل است نه خوبی و بدی 342
- امتحان برای ظاهر شدن باطن است 343
- اشاره 347
- درس سی و نهم 347
- نتایج امتحان الهی 347
- علم در مقام ذات و فعل 351
- اشاره 353
- نتیجه ی آزمایشهای الهی 353
- درس چهلم 353
- تأثیر متقابل بین اعتقاد و عمل 355
- محق، اثر سوّم امتحان الهی 356
- درس چهل و یکم 357
- تمییز خوب و بد نتیجه امتحان الهی 357
- اشاره 357
- صلح حدیبیّه 358
- چه چیزی مانع شد حضرت علی از حق خود دفاع نکند 360
- اشاره 363
- درس چهل و دوم 363
- وحی و معجزه 364
- درخواست و نفرین حضرت موسی علیه السلام 365
- اجابت دعای موسی و هارون علیه السلام 366
- سخت دلی نتیجه ی گناه 366
- عوام فریبی فرعون 367
- تربیت و مجازات ثمره ی بلاها 369
- اشاره 369
- درس چهل و سوم 369
- انتقام بشری و الهی 372
- خوی الهی و حیوانی انسان 373
- عذابهای تأدیبی 374
- همبستگی اهل ایمان و تقویت یکدیگر 376
- خشم خداوند به چه معنی است ؟ 376
- ترغیب به نیکی 377
- فصل هشتم 379
- اشاره 379
- اشاره 381
- مراحل زندگی حضرت موسی علیه السلام 381
- درس چهل و چهارم 381
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 382
- پیامبران طبیبان در گردش 383
- پیامبران به باطن انسان ها می نگرند 385
- حکومت پیامبران و ولایت فقیه 386
- درس چهل و پنجم 389
- پیاده کردن احکام تدریجی اسلام 389
- ابلاغ تریجی حرمت شراب 390
- نجات سبکباران 392
- سلمان و نجات سبکباران 393
- بنی اسرائیل و عذابهای الهی 395
- اشاره 395
- درس چهل و ششم 395
- انتقام، مقتضای عدالت خداوند 396
- معاد، اقتضای عدالت خداوند 397
- سئوالهای خداوند برای اقرار گرفتن است 398
- وجدان بیدار بهترین قاضی 398
- فلسفه معاد در ثواب و عتاب 401
- خداوند شاهد و حاکم است 402
- درس چهل و هفتم 405
- خروج موسی از مصر و جمع آوری نیرو توسط فرعون 405
- اشاره 405
- عامل خشم فرعون 406
- غرق شدن فرعونیان و نابودی زندگی آنها 407
- دریائی که فرعونیان در آن غرق شدند 409
- سرنوشت اموال و گنج های فرعونیان 409
- توکل و روحیه ی توحیدی موسی علیه السلام 411
- هدایت انبیاء از راه وحی 412
- فهرست اهمّ منابع و مآخذ 415
ص:250
حمایت دولت های استعمارگر بیگانه و برای مسلّط کردن آنها، بر سر مردم مسلط شده اند حکومتشان بر حق نبوده و قانونی هم نیست و عقلاً و شرعا حاکم بر مردم نیستند و از آنها هم نباید اطاعت کرد. ولی متأسفانه وقتی به تاریخ جهان نگاه می کنیم اکثر حکومت ها چه در گذشته و چه اکنون از همین قبیل بوده است و مردم هم بخاطر جهالتی که داشتند از آنها اطاعت می نمودند و چنان که ذکر شد در گذشته با راهنمائی های پیامبران و اکنون با الهام از دستورات آزادی بخش آنها مردم کم کم بیدار شده و می شوند، که چرا باید افرادی به نام: فرعون، شاه و یا عناوین دیگری که امروز در جهان متداول است اراده خود را برمردم حاکم کنند، در صورتی که اگر آنها اراده دارند مردم هم دارای اراده هستند.
مقام و منزلت ما نزد خداوند
در خاتمه حدیثی را به عنوان نصیحت اخلاقی نقل می کنم:
«ابو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَعْلَمَ مَا لَهُ عِنْدَ اللَّهِ فَلْیَعْلَمْ مَا لِلَّهِ عِنْدَه؛(1) کسی که دوست می دارد بفهمد برای او نزد خدا چه منزلتی هست این گونه فکر کند که برای خدا نزد او چه مقامی است».
یعنی انسان اگر می خواهد بداند چه مقام و منزلتی نزد خداوند دارد باید ببیند که برای خدا چکار کرده است. ملاحظه کند که کارهایش، رفتارش و بر خوردهایش با مردم چقدر برای خدا بوده، چقدر در اعمالش خلوص نیت داشته است.