تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 267

ص:284

پاره های جگر مکه مثل ابولهب، ابوجهل و سایر سرکردگان به این جنگِ ناخواسته کشیده شده بودند و در این نبرد بود که بیشتر سران مشرکین و گردن کلفت های قریش کشته شدند و مسلمانان اجساد آنها را در چاه انداخته و روی آن خاک ریختند. چون در این جنگ مسلمانان با عده کم بر مشرکین با قوای زیادشان پیروز شدند و خیال کردند در همه صحنه ها برد با آنهاست، ولی با فاصله چند ماه بعد جنگ احد پیش آمد که مسلمانان شکست خوردند و چه عزیزانی را از دست دادند مثل حمزه سیدالشهدا عموی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و این یک آزمایش بود که خداوند می فرماید:

«تِلْکَ الْأَیَّامُ نُداوِلُها بَیْنَ النَّاس»(1) ما هستیم که روزگارها را پیش می آوریم که شاعر می فرماید:

چنین است رسم سرای درشت گهی پشت به زین و گهی زین به پشت

غرض این که در صحنه های درگیری ظاهری گاهی اهل ایمان به ظاهر شکست می خورند امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید: که ما با رسول خدا بودیم در جنگ ها و درگیری ها

«نَقْتُلُ آبَاءَنَا وَ أَبْنَاءَنَا وَ إِخْوَانَنَا وَ أَعْمَامَنَا» به روی پدران و فرزندان و برادران و عموها و دائی هایمان شمشیر می کشیدیم هر کسی می خواست باشد، گاهی که ما استقامت می کردیم و خداوند از ما صبر و حسن نیت می دید

«أَنْزَلَ عَلَیْنَا النَّصْرَ وَ عَلَی عَدُوِّنَا الکبت»، (2)«برما نصرت و پیروزی می فرستاد و بر دشمنان ما ذلت و خواری نازل می کرد» صحنه جنگ