تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 274

ص:291

نکات اخلاقی:

1 - ظاهر اشخاص ملاک خوبی و بدی نیست

از گفته های ساحران چند نکته اخلاقی به عرض رسید. یکی این که هرگاه ظاهر عمل کسی را دیدیم بد است و ظاهر عمل خود را مشاهده نمائیم که خوب است نباید فوری قضاوت کرده و خود را خوب و او را بد بدانیم. این قضاوت با خداست، ممکن است عاقبت امر همان کسی را که ما بد می دانیم اهل سعادت باشد و خدای نخواسته ما اهل شقاوت باشیم، به قول شاعر:

برعمل تکیه مکن خواجه که از روز ازل توچه دانی قلم صنع به نامت چه نوشت

نکته دیگر این که ممکن است امتحاناتی پیش بیاید و سبب شود که اشخاص مسیرشان عوض شود. گرچه ما امروز راهمان درست و صحیح است ولی ممکن است به حوادثی برخورد کنیم و راهمان کج شود. خداوند در سوره لقمان می فرماید: (وَ ما تَدْرِی نَفْسٌ ما ذا تَکْسِبُ غَداً)1 هیچ کس نمی داند فردا چه خواهد کرد. مثلاً ما بنا داریم که مثل هر روز فردا نماز صبح را بخوانیم، اما فکر این را نکرده ایم که مثلاً امشب شخصی به درب خانه ما بیاید و بگوید به شما 2 میلیون تومان می دهم و نماز صبح را نخوان و ما هم فکر کنیم اشکالی ندارد و بعد از آفتاب قضای آن را می خوانیم. شخصی به نام زیاد از طرف امیرالمؤمنین حاکم فارس و شیراز بود که چون در نسبش شک بود او را زیاد بن ابیه (زیاد پسر پدرش) می گفتند و یا او را به نام مادرش سمیّه (که زن هرزه ای بود) زیاد بن سمیه می خواندند. معاویه سعی زیاد داشت این شخص را به سوی خودش بکشاند