تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 279

ص:296

اما به این نکته توجه شود: این که گفته می شود ما باید در مقابل حوادث جهان تسلیم باشیم روی یک منطقی است. این منطق با منطق آن

شاعر تفاوت دارد که می گوید:

در کف شیر نر خونخواره ای غیر تسلیم و رضا کو چاره ای

این شاعر که: به خیال خود یک شعر عرفانی گفته از حقیقت خیلی دور است و تسلیم شدن در مقابل خدا را طور دیگری معنا کرده است که این عرفان نیست از عرفان خیلی دور است، منظور تسلیم شدن در مقابل خدا این است که این دنیا زیر نظر خداوند اداره می شود آن خدای عالم و قادر هرچه خیر است پیش می آورد:

در طریقت هر چه پیش سالک آید خیر اوست در صراط المستقیم او کسی گمراه نیست

جهان بینی شخص مومن این است که اعتقاد دارد اگرچه این عالم ماده آفت دارد، مرگ و میر دارد، زلزله و سیل دارد، ظالم دارد. اما جهان در کف قدرت حق از ناحیه ی آن علم ازلی خداوند اداره می شود، و این گونه امور از نظر ما دیده می شود به قول شاعر:

جهان چون خط خال و چشم و ابروست که هر چیزی به جای خویش نیکوست

در عالم هرچه پیش آید خوش آید و هر چه از دوست رسد نیکو است به قول سعدی:

به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست

و معنای تسلیم و اسلام این است که انسان نسبت به دستورات الهی روح پذیرش داشته باشد. روح قبول کردن دستورات اسلام را تسلیم و اسلام گویند.