- مقدمه پژوهشکده 1
- زندگینامه 3
- مبارزات سیاسی و اجتماعی 7
- اشاره 9
- فصل اول 9
- درس اول 11
- اشاره 11
- قصه های قرآن، عبرتِ خردمندان 12
- عبرت در کلام حضرت علی علیه السلام 13
- سرگذشت پیامبران تقویت دلها 16
- غرور و غلبه ی هوای نفس 18
- خودداری از غیبت و عیب جوئی دیگران 19
- حفظ حیثیت نهادهای انقلابی 22
- اشاره 23
- پیدایش بنی اسرائیل 23
- درس دوم 23
- تولّد حضرت موسی علیه السلام 24
- داستان حضرت موسی علیه السلام 25
- تبعیض و گروه بندی 26
- ایجاد تفرقه 26
- فرق تفاوت و تبعیض 27
- برتری جوئی فرعون و استضعاف مردم 29
- اِفساد، به هم زدن نظم جامعه 30
- قدر ناشناسی دنیا 32
- پیروزی مستضعفان 33
- اشاره 35
- فصل دوم 35
- اشاره 37
- اراده خداوند، حاکمیت مستضعفان 37
- درس سوم 37
- قوای مشترک انسان و حیوان 39
- وجدان (نفس سرزنش گر) 41
- غلبه ی معنویات 42
- اشاره 45
- غلبه معنویات بر جسمانیت 45
- درس چهارم 45
- غلبه طالوت بر لشگر جالوت 46
- برتری فکر مطلق بر فکر شخصی 50
- عملی شدن تدریجی وعده ی حق 51
- درس پنجم 55
- اشاره 55
- زمین ارث صالحان 55
- خوبیها اثر انبیاء 57
- قانون واحد ملاک امت واحد 58
- خداوند دلها را آماده پذیرش حق می کند 59
- درس ششم 63
- اشاره 63
- غلبه دین توحیدی و قانون الهی 63
- ضرب المثل برای بهانه های بنی اسرائیلی 67
- نقش انبیاء بذر افشانی خوبی ها 68
- تفاوت انبیاء و مخترعان 68
- درس هفتم 73
- اشاره 73
- علم، ویژه ی انسان 73
- گفت و گوی گربه و پلنگ 74
- غرائز نامنتهای انسان و پوشش دینی و عدالت خواهی 75
- اقسام وحدت (حقیقی، اعتباری، صناعی و فرهنگی) 76
- وحدت فرهنگی جامعه ی اسلامی 77
- ملاک برتری و فضیلت در اسلام 78
- تقوا ملاک برتری 79
- بینش صحیح ملاک امتیاز جامعه ها 80
- قانون خوب کدام است ؟ 81
- درس هشتم 83
- وحدت فرهنگی، وحدت جامعه اسلامی 83
- اشاره 83
- عقیده صحیح ملاک امت برتر 84
- توحید دعوت جهانی پیامبر 86
- پیروزی حق بر باطل و هماهنگی دستگاه هستی باحق 88
- وجدان، قاضی عادل 90
- اشاره 91
- فصل سوم 91
- اشاره 93
- درس نهم 93
- به فرزندی گرفتن موسی علیه السلام 93
- داستان موسی نمونه ای از امداداهای غیبی 98
- جهان اسباب و مسببّات 99
- عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد 101
- درس دهم 103
- اشاره 103
- بازگشت موسی علیه السلام به آغوش مادر 103
- آفت غرور و رفیق مغرور 105
- اراده ی خداوند و امدادهای غیبی 107
- فصل چهارم 109
- اشاره 109
- درس یازدهم 111
- مقام علم و فرمانروائی موسی علیه السلام 111
- اشاره 111
- بازگشت نتیجه ی اعمال 112
- مقام نبوت پاداش زحمات حضرت موسی علیه السلام 114
- علم تعبیر خواب پاداش تقوای ابن سیرین و موسی علیه السلام 115
- جزای خودداری از انفاق 117
- اشاره 121
- توحید حضرت موسی علیه السلام قبل از نبوت 121
- درس دوازدهم 121
- درگیری حضرت موسی علیه السلام با ظلم و تجاوز 122
- قصّه ی دعوا (چنگ بهم زدن و پنهان شدن خوبیها و زیبائیها) 124
- توحید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم قبل از نبوت 125
- ارزش ایمان علی علیه السلام در کودکی 126
- اشاره 131
- فصل پنجم 131
- درس سیزدهم 133
- اشاره 133
- علامت اول ظالم، ظلم به مافوق 134
- نشانه های ظالم در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام 134
- علامت دوّم ظالم، اهانت و برتری به زیردستان 135
- درخواست استفاده از نعمت در راه خدا 136
- علامت سوّم ظالم، کمک به ظلم 136
- کمک خواستن سبطی و فاش شدن قتل مرد فرعونی 137
- توسل به خدا، جلالت اولیاءالله 139
- ورود حضرت موسی علیه السلام به مدین و آشنائی با حضرت شعیب علیه السلام 140
- آب کشیدن حضرت موسی علیه السلام و عفت دختران شعیب 141
- پیشنهاد ازدواج به حضرت موسی علیه السلام 143
- نیرومند و امانت داری دو ویژگی موسی علیه السلام 143
- اشاره 145
- ربوبیت خداوند و مقام پیامبری حضرت موسی علیه السلام 145
- درس چهاردهم 145
- دو معجزه حضرت موسی علیه السلام 148
- معجزه چیست و دلیل آن کدام است ؟ 149
- خداوند قادر بر ممکنات است 150
- تولّد حضرت عیسی علیه السلام 151
- در س پانزدهم 155
- اشاره 155
- انبیاء برای چه مطالبی معجزه می آورند؟ 156
- چرا انبیاء معجزه می آورند؟ 156
- امامت و نبّوت از مراتب کمال بشریت 161
- هر بشری نمی تواند پیامبر باشد 162
- درس شانزدهم 165
- اشاره 165
- مأموریت موسی علیه السلام و درخواست وزیر 165
- گفتگوی موسی و فرعون 167
- معرفی خداوندتوسط موسی علیه السلام 169
- عقل محدود به ذات نامحدود پی نمی برد 170
- امتیاز انسان از موجودات 171
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 175
- درس هفدهم 175
- اشاره 175
- زمامداران فاسد منشاء فساد جامعه 176
- تقصیر مستضعفان 177
- خود داری از خشونت در تربیت 179
- مبارزه با فرعون و نجات بنی اسرائیل 180
- بت پرستی بنی اسرائیل و ادعای خدائی فرعون 181
- فلسفه ی تکرار سرگذشت های قرآن 187
- اشاره 187
- درس هیجدهم 187
- نبوت مقام عالی بشریت 188
- مخالفت فرعون با حضرت موسی علیه السلام 190
- وعده حضرت موسی با فرعون 191
- خیرخواهی صفت خوب انبیاء 192
- احترام ساحران به حضرت موسی علیه السلام 194
- سحر در قوّه ی خیال 195
- مقابله علی علیه السلام با عمرو بن عبدود در جنگ احزاب 196
- اشاره 199
- درس نوزدهم 199
- جمع کردن ساحران 199
- قضاوت درباره ی خوبی و بدی اعمال و اشخاص فقط با خداست 201
- درس بیستم 205
- تهمت ساحر و کذّاب به حضرت موسی علیه السلام 205
- اشاره 205
- مؤمن آل فرعون 207
- درس بیست و یکم 213
- اشاره 213
- برتری جوئی فرعون 213
- جهالت و بی خبری عامل سلطه 215
- استجابت دعای حضرت موسی علیه السلام 219
- اشاره 219
- درس بیست و دوم 219
- تاج و تخت سلاطین از اشک چشم یتیمان 220
- فقر و تهی دستی نباید عامل تحقیر شود 223
- ارزش انسان به علم و معنویت 224
- توجه و عنایت به فقر 224
- اشاره 227
- فصل ششم 227
- عمل صالح و تقوا عامل تقرب بیشتر به خدا 229
- درس بیست و سوم 229
- فرمانروائی و حکومت خداوند در پرتو مالکیت حقیقی 230
- حکومت و فرمانروائی ذاتی مخصوص خداوند 230
- اعطاء سمت فرمانروائی به پیامبران توسط خداوند 231
- مقام و منزلت ما نزد خداوند 233
- اشاره 235
- انتخاب طالوت به فرماندهی و بهانه ی بنی اسرائیل 235
- درس بیست و چهارم 235
- حکومت تنظیم اراده ها است 237
- جهات پنج گانه محدودیت خواسته ها و آزادی 239
- درس بیست و پنجم 243
- حکومت و آزادی 243
- محدودیت از ناحیه جامعه 244
- آینده نگری محدود کننده ی آزادی مطلق 245
- نظارت خداوند عامل محدودیت آزادی انسان 246
- درس بیست و ششم 249
- حکومت عادله ناظر بر اراده ی جامعه 249
- گوش و دل سپردن به موعظه 252
- اشاره 255
- ادب، زمینه ی هدایت ساحران 255
- درس بیست هفتم 255
- وحی نوعی تفهیم است 256
- ساحران در مقابل عظمت حق به سجده افتادند 257
- چند نکته اخلاقی 258
- داستان بشر حافی 259
- توبه فضیل بن ایاز 259
- قضاوت خوبی و بدی اشخاص با خدا است 260
- کارهای قبلی ها را خراب جلوه ندهیم 261
- درس بیست و هشتم 263
- سحر و خطای باصره 263
- اشاره 263
- ترس موسی از غلبه جاهلان و دولت گمراهی 265
- شکست و پیروزی صحنه های امتحان 266
- بی حقیقت رسوا خواهد شد 269
- موعظه: کار امروز را به فردا نینداز 270
- ایمان ساحران و تهدید فرعون 273
- درس بیست و نهم 273
- نکات اخلاقی: 274
- 1 - ظاهر اشخاص ملاک خوبی و بدی نیست 274
- 2 - ساحران فرعون و جرقّه معرفت 275
- 3 - هر چیز به جنس خود تمایل دارد 276
- 4 - راه تسلیم و معرفت الهی 278
- اشاره 281
- معنای اسلام و تسلیم 281
- درس سی ام 281
- فلسفه و روحیه ی خوش بینی 283
- تسلیم و رضا 284
- مردن از بین رفتن نیست 285
- حاشیه نشین ها و مشاوران حکومت 287
- درس سی و یکم 287
- هدایت ساحران 289
- به کارگیری نعمت در کمک به مظلوم 290
- توجیهِ ظلم، منطق دستگاه ظالم 291
- اشاره 295
- درس سی و دوم 295
- انواع مالکیّت 295
- زندگی اجتماعی چیست ؟ 296
- افزایش احتیاجات در پرتو پیشرفت علم 297
- اجتماعی بودن انسان 298
- کِبر و کوچک شمردن گناهان 299
- درس سی و سوم 303
- شکایت بنی اسرائیل و دستور موسی علیه السلام به صبر 303
- خوف و فتنه فرعون 304
- جنگ تا رفع فتنه یعنی چه ؟ 305
- جنگ تا رفع فتنه یعنی رفع موانع خداپرستی نه کشور گشائی 306
- توکل برخدا نه به اسباب ظاهری 308
- توکل حضرت موسی علیه السلام 310
- فصل هفتم 313
- اشاره 313
- درس سی و چهارم 315
- گرفتاریها، درس عبرت برای بنی اسرائیل 315
- اشاره 315
- فال بد به آمدن پیامبر 316
- سرنوشت بد انسان به دست خود اوست 317
- چرا دین اکراه بردار نیست ؟ 321
- گفتگوی گرگ و بره 321
- توکل قوم موسی علیه السلام 323
- اشاره 323
- درس سی و پنجم 323
- آزمایش الهی چیست ؟ 324
- به بندگان خدا به کوچکی نگاه نکن 325
- آزمایش افراد با یکدیگر 325
- همه پیش آمدها امتحان است 326
- تغییر قبله و امتحان مسلمانان 327
- خشم و غضب وسیله ی امتحان 331
- درس سی و ششم 331
- هدایت و امتحان خدا به چه معنی است 333
- امتحان الهی چیست ؟ 335
- درس سی و هفتم 337
- حوادث و دستورات الهی سبب امتحان الهی 337
- اشاره 337
- تربیت و به کمال رساندن خداوند 338
- صنعت گر از طبیعت نقشه می گیرد 339
- اشاره 341
- درس سی و هشتم 341
- آزمایش الهی برای چیست ؟ 341
- ثواب و عقاب بر عمل است نه خوبی و بدی 342
- امتحان برای ظاهر شدن باطن است 343
- اشاره 347
- نتایج امتحان الهی 347
- درس سی و نهم 347
- علم در مقام ذات و فعل 351
- اشاره 353
- درس چهلم 353
- نتیجه ی آزمایشهای الهی 353
- تأثیر متقابل بین اعتقاد و عمل 355
- محق، اثر سوّم امتحان الهی 356
- درس چهل و یکم 357
- اشاره 357
- تمییز خوب و بد نتیجه امتحان الهی 357
- صلح حدیبیّه 358
- چه چیزی مانع شد حضرت علی از حق خود دفاع نکند 360
- اشاره 363
- درس چهل و دوم 363
- وحی و معجزه 364
- درخواست و نفرین حضرت موسی علیه السلام 365
- اجابت دعای موسی و هارون علیه السلام 366
- سخت دلی نتیجه ی گناه 366
- عوام فریبی فرعون 367
- تربیت و مجازات ثمره ی بلاها 369
- اشاره 369
- درس چهل و سوم 369
- انتقام بشری و الهی 372
- خوی الهی و حیوانی انسان 373
- عذابهای تأدیبی 374
- همبستگی اهل ایمان و تقویت یکدیگر 376
- خشم خداوند به چه معنی است ؟ 376
- ترغیب به نیکی 377
- فصل هشتم 379
- اشاره 379
- مراحل زندگی حضرت موسی علیه السلام 381
- اشاره 381
- درس چهل و چهارم 381
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 382
- پیامبران طبیبان در گردش 383
- پیامبران به باطن انسان ها می نگرند 385
- حکومت پیامبران و ولایت فقیه 386
- پیاده کردن احکام تدریجی اسلام 389
- درس چهل و پنجم 389
- ابلاغ تریجی حرمت شراب 390
- نجات سبکباران 392
- سلمان و نجات سبکباران 393
- درس چهل و ششم 395
- بنی اسرائیل و عذابهای الهی 395
- اشاره 395
- انتقام، مقتضای عدالت خداوند 396
- معاد، اقتضای عدالت خداوند 397
- وجدان بیدار بهترین قاضی 398
- سئوالهای خداوند برای اقرار گرفتن است 398
- فلسفه معاد در ثواب و عتاب 401
- خداوند شاهد و حاکم است 402
- اشاره 405
- خروج موسی از مصر و جمع آوری نیرو توسط فرعون 405
- درس چهل و هفتم 405
- عامل خشم فرعون 406
- غرق شدن فرعونیان و نابودی زندگی آنها 407
- دریائی که فرعونیان در آن غرق شدند 409
- سرنوشت اموال و گنج های فرعونیان 409
- توکل و روحیه ی توحیدی موسی علیه السلام 411
- هدایت انبیاء از راه وحی 412
- فهرست اهمّ منابع و مآخذ 415
ص:344
تغییر قبله و امتحان مسلمانان
زمانی ممکن است امور دینی مورد آزمایش شود، از زمانی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به اسلام دعوت می فرمود قبله بیت المقدس بود ولی ظاهراً پیامبر جوری در مکه می ایستادند که رو به کعبه و بیت المقدس بود. بعد از هجرت رو به بیت المقدس می ایستادند چون دیگر نمی شد رو به کعبه ایستاد. این مسئله باعث سوء استفاده یهودی ها شد و از این مطلب بنفع خودشان بهره برداری نمودند که معلوم می شود ما درست می گوئیم چون پیامبرتان هم به طرف قبله ما می ایستد و نماز می خواند. مسلمانان هم قدری وسواس داشتند که ما مسلمان هستیم چطور به طرف قبله یهودی ها نماز بخوانیم؟ لذا ناراحت بودند ولی این دستور خداوند است و نباید ناراحت باشند، این بود که پیامبر منتظر بود که از جانب خداوند راجع به مسئله قبله دستوری برسد، حضرت چشم براه این مطلب بود تا در بین نماز ظهر، خارج مدینه در محل طایفه بنی سالم، دستور آمد که پیامبر رو به کعبه بگرداند و می گویند جبرئیل آن حضرت را بین نماز به سوی کعبه برگرداند، آیات مربوطه در سوره ی بقره است که می فرماید:
(قَدْ نَری تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّماءِ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَهً تَرْضاها)1 ای پیامبر ما، این صورتت را که رو به آسمان می گرداندی دیدیم، روی تو را به قبله ای بر می گردانیم که خوشحال باشی (فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ)2 صورتت را بجانب مسجدالحرام بگردان و آن گاه خطاب به مسلمانان می فرماید: (وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ)3 هر کجا هستید رویتان را به طرف کعبه برگردانید و در ضمن آیات می فرماید: (وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَهَ الَّتِی کُنْتَ عَلَیْها إِلاّ لِنَعْلَمَ مَنْ یَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ