تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 335

ص:352

اگر اجازه دست خودمان بود شاید می خواستیم مثلاً شکل فلان زن هرزه آمریکائی باشیم، پس خوب است که خلقتمان به دست خودمان نیست. اما قسمت دیگری از زندگی ما بدست خودمان است. از وقتی که شعور پیدا کردیم و می توانیم خوبی و بدی را تشخیص بدهیم، اگر مرد کوشش شدیم و دنبال فعالیت رفتیم سربلند هستیم، و اگر بی عارو بیکار شدیم توسری خور و بی خود هستیم. لذا در یک قسمت از زندگی خودمان اراده مان نقش دارد. این جاست که آن خدائی که از قبل لطفش اقتضا کرده بود ما را تا اینجا برساند تا خوبی و بدی را تشخیص بدهیم، باز هم ما را رها نکرده و ما را به فیض هدایت تشریعی می رساند. ما از یک طرف در دنیای پر از حوادث قرار داریم و از طرف دیگر دستورات الهی هم هست، از یک طرف پیشامد رخ می دهد و از سوی دیگر وظایف الهی تا از خود چگونه رفتاری بروز دهیم و از نهان ما چه چیز بیرون آید.

امتحان الهی چیست ؟

امتحان الهی این است که ما بین این دو سنگ آسیا (حوادث و دستورات الهی) از خود چه چیز بروز بدهیم. مثلاً بنده برای شما صحبت می کنم و شما گوش می دهید. اگر هر دوی ما آدم سلیم النفسی باشیم من می گویم فرصتی است. می توانم حقی گفته باشم و شما هم می گویید: فرصتی است و خوب است خوب استفاده کنیم. یک جوان با تقوا به نام همام از امیرالمؤمنین علیه السلام در خواست نمود که صفات اهل تقوا را برای من بیان کن حضرت علی علیه السلام اول نمی خواست که کامل جواب دهد و به طور خلاصه اکتفاء کرد و جوان اصرار نمود و امیرالمؤمنین علیه السلام خطبه ای در وصف متّقین ایراد فرمود که به خطبه همام معروف است. حضرت به آخر خطبه که رسید همام آهی کشید و از دنیا رفت. بعد