تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 336

ص:353

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود

«هَکَذَا تَصْنَعُ الْمَوْعِظَهُ الْبَالِغَهُ بِأَهْلِهَا»(1) موعظه رسا به اهلش این گونه اثر می کند؟ شخص دیگری آن جا بود گفت ای علی چرا در خودت اثر نمی کند در اینجا مشاهده کنید: سخن و گوینده آن یکی (حضرت علی علیه السلام) است ولی در دو نفر چگونه اثر می کند؟ به قول ملای رومی:

مه فشاند نور و سگ عوعو کند هرکسی بر خلقت خود می تند

هر کسی را خدمتی داده قضا در خور آن گوهرش در ابتدا(2)

همام آن چنان سخنان علی علیه السلام در او اثر می کند که قالب تهی می کند و آن دیگری ایراد می گیرد. این یک ابتلائی بود برای آن دو نفر که در مقابل حضرت علی علیه السلام به دو گونه متفاوت از خود عکس العمل نشان می دهند. بنا بر این معنای امتحان الهی این است که از یک طرف حوادث مختلف جهان و از طرف دیگر دستورات الهی سبب می شوند که ما استعدادها و قابلیت های خود را بروز دهیم. مثل تخم گل که در زمین می افتد و سبز می شود و گل می دهد و تخم علف هرز هم از همین زمین می روید و علف هرز می شود.