تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 372

ص:389

اما (فَاسْتَکْبَرُوا) این ها باز هم تکبر ورزیدند. (وَ کانُوا قَوْماً مُجْرِمِینَ)1 و این ها قوم مجرم و گناهکار هستند و یکی دیگر از خصوصیات این ها این بود که وقتی عذاب الهی برایشان نازل می شد می گفتند: ای موسی برای خاطر ما پروردگارت را بخوان به آن قولی که به تو داده است و اگر این عذاب را از ما بر طرف کردی ما به تو ایمان می آوریم و بنی اسرائیل را با تو می فرستیم. (معلوم می شود زمزمه بوده است که حضرت موسی می خواسته بنی اسرائیل را جمع کند و از آن جا برود ولی فرعون نمی گذاشته).

(فَلَمّا کَشَفْنا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلی أَجَلٍ هُمْ بالِغُوهُ إِذا هُمْ یَنْکُثُونَ فَانْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْناهُمْ) اما همین قدر که عذاب را از آنها برطرف می کردیم تا یک مدتی عهد را می شکستند پس ما هم از آنها انتقام کشیدیم و آنها را غرق کردیم. (بِأَنَّهُمْ کَذَّبُوا بِآیاتِنا) چون این ها آیات ما را تکذیب کردند. (وَ کانُوا عَنْها غافِلِینَ)2 و از آیات ما در غفلت بودند.

انتقام بشری و الهی

انتقام در مقابل عفو است. مثلا شخصی به ما بدی می کند یک وقت است که عفو می کنیم و خشم خود را فرو می بریم، که فرو بردن خشم را کظم غیظ گویند. ممکن است حلم داشته باشیم و اوقاتمان تلخ نشود و جلوی غضبمان را هم بگیریم. اما گذشت نداشته باشیم و می گذاریم تا سر فرصت پدر طرف را در