تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 385

ص:402

رومی، شاگردان حق بودند که دریای قلزم وقتی آنها را می دید از هم شکافته می شد (اشاره است به داستان حضرت موسی علیه السلام و گذشتن از رود نیل).

پیامبران به باطن انسان ها می نگرند

طبیبان معمولی احوال درون و دل مریض خود را از راه نبض او در می یابند. اما انبیاء بدون واسطه و به طور مستقیم به خوبی به دل و درون انسان ها نگاه می کنند. انبیاء به باطن اشخاص نظر دارند و به ظاهر کاری ندارند بلکه مستقیماً باطن اشخاص را می بینند. بنابراین معلمان بشر یا به تعبیر دیگر این طبیبان انسان مطالبی را از خدا می گیرند که همان وحی می باشد. مطالب وحی یک قسمش اصول دین است که راجع به خدا و وضع عالم است و قسم دیگرش دستورات اخلاقی است. مثلاً می گویند متواضع باش، خود خواه نباش و غیره و یک قسم هم دستورات عملی است مانند دستورات در داد و ستدها و خرید و فروشها یا اعمالی که انسان به عنوان ارتباط با خداوند در طول شبانه روز یا سایر مواقع باید انجام دهد از این جهت که پیامبران خبر می آوردند به آنها نبیّ گفته می شود که بروزن فعیل از ریشه ی «نبأ» است به معنی خبر و چون قاصد هستند بین خدا و خلق رسول اند و چون پیام خدا را به مردم می رسانند پیغمبرند. و پیغمبر در اصل پیغامبر بوده که از پیغام است و ظاهراً پیام هم همان پیغام است. پیامبران در طول رسالت خود وظایفی دارند که باید مانند یک چوپان دلسوزی که از گله خود مواظبت می کند از امت خود مواظبت نمایند. مثلاً پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم وقتی ندای توحید را سر می دهد مردم شروع می کنند یکی یکی دوتا دوتا به طور متفرق به او ایمان می آورند، بعد این کسانی که ایمان آورده اند مورد هجوم دشمنان اسلام واقع می شوند و دشمنان هزار درد سر برای مسلمانان پیش