- مقدمه پژوهشکده 1
- زندگینامه 3
- مبارزات سیاسی و اجتماعی 7
- اشاره 9
- فصل اول 9
- درس اول 11
- اشاره 11
- قصه های قرآن، عبرتِ خردمندان 12
- عبرت در کلام حضرت علی علیه السلام 13
- سرگذشت پیامبران تقویت دلها 16
- غرور و غلبه ی هوای نفس 18
- خودداری از غیبت و عیب جوئی دیگران 19
- حفظ حیثیت نهادهای انقلابی 22
- اشاره 23
- درس دوم 23
- پیدایش بنی اسرائیل 23
- تولّد حضرت موسی علیه السلام 24
- داستان حضرت موسی علیه السلام 25
- تبعیض و گروه بندی 26
- ایجاد تفرقه 26
- فرق تفاوت و تبعیض 27
- برتری جوئی فرعون و استضعاف مردم 29
- اِفساد، به هم زدن نظم جامعه 30
- قدر ناشناسی دنیا 32
- پیروزی مستضعفان 33
- فصل دوم 35
- اشاره 35
- درس سوم 37
- اراده خداوند، حاکمیت مستضعفان 37
- اشاره 37
- قوای مشترک انسان و حیوان 39
- وجدان (نفس سرزنش گر) 41
- غلبه ی معنویات 42
- غلبه معنویات بر جسمانیت 45
- اشاره 45
- درس چهارم 45
- غلبه طالوت بر لشگر جالوت 46
- برتری فکر مطلق بر فکر شخصی 50
- عملی شدن تدریجی وعده ی حق 51
- درس پنجم 55
- زمین ارث صالحان 55
- اشاره 55
- خوبیها اثر انبیاء 57
- قانون واحد ملاک امت واحد 58
- خداوند دلها را آماده پذیرش حق می کند 59
- غلبه دین توحیدی و قانون الهی 63
- اشاره 63
- درس ششم 63
- ضرب المثل برای بهانه های بنی اسرائیلی 67
- تفاوت انبیاء و مخترعان 68
- نقش انبیاء بذر افشانی خوبی ها 68
- اشاره 73
- درس هفتم 73
- علم، ویژه ی انسان 73
- گفت و گوی گربه و پلنگ 74
- غرائز نامنتهای انسان و پوشش دینی و عدالت خواهی 75
- اقسام وحدت (حقیقی، اعتباری، صناعی و فرهنگی) 76
- وحدت فرهنگی جامعه ی اسلامی 77
- ملاک برتری و فضیلت در اسلام 78
- تقوا ملاک برتری 79
- بینش صحیح ملاک امتیاز جامعه ها 80
- قانون خوب کدام است ؟ 81
- وحدت فرهنگی، وحدت جامعه اسلامی 83
- درس هشتم 83
- اشاره 83
- عقیده صحیح ملاک امت برتر 84
- توحید دعوت جهانی پیامبر 86
- پیروزی حق بر باطل و هماهنگی دستگاه هستی باحق 88
- وجدان، قاضی عادل 90
- اشاره 91
- فصل سوم 91
- درس نهم 93
- اشاره 93
- به فرزندی گرفتن موسی علیه السلام 93
- داستان موسی نمونه ای از امداداهای غیبی 98
- جهان اسباب و مسببّات 99
- عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد 101
- درس دهم 103
- بازگشت موسی علیه السلام به آغوش مادر 103
- اشاره 103
- آفت غرور و رفیق مغرور 105
- اراده ی خداوند و امدادهای غیبی 107
- فصل چهارم 109
- اشاره 109
- مقام علم و فرمانروائی موسی علیه السلام 111
- درس یازدهم 111
- اشاره 111
- بازگشت نتیجه ی اعمال 112
- مقام نبوت پاداش زحمات حضرت موسی علیه السلام 114
- علم تعبیر خواب پاداش تقوای ابن سیرین و موسی علیه السلام 115
- جزای خودداری از انفاق 117
- توحید حضرت موسی علیه السلام قبل از نبوت 121
- اشاره 121
- درس دوازدهم 121
- درگیری حضرت موسی علیه السلام با ظلم و تجاوز 122
- قصّه ی دعوا (چنگ بهم زدن و پنهان شدن خوبیها و زیبائیها) 124
- توحید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم قبل از نبوت 125
- ارزش ایمان علی علیه السلام در کودکی 126
- فصل پنجم 131
- اشاره 131
- درس سیزدهم 133
- اشاره 133
- علامت اول ظالم، ظلم به مافوق 134
- نشانه های ظالم در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام 134
- علامت دوّم ظالم، اهانت و برتری به زیردستان 135
- درخواست استفاده از نعمت در راه خدا 136
- علامت سوّم ظالم، کمک به ظلم 136
- کمک خواستن سبطی و فاش شدن قتل مرد فرعونی 137
- توسل به خدا، جلالت اولیاءالله 139
- ورود حضرت موسی علیه السلام به مدین و آشنائی با حضرت شعیب علیه السلام 140
- آب کشیدن حضرت موسی علیه السلام و عفت دختران شعیب 141
- پیشنهاد ازدواج به حضرت موسی علیه السلام 143
- نیرومند و امانت داری دو ویژگی موسی علیه السلام 143
- اشاره 145
- ربوبیت خداوند و مقام پیامبری حضرت موسی علیه السلام 145
- درس چهاردهم 145
- دو معجزه حضرت موسی علیه السلام 148
- معجزه چیست و دلیل آن کدام است ؟ 149
- خداوند قادر بر ممکنات است 150
- تولّد حضرت عیسی علیه السلام 151
- در س پانزدهم 155
- اشاره 155
- انبیاء برای چه مطالبی معجزه می آورند؟ 156
- چرا انبیاء معجزه می آورند؟ 156
- امامت و نبّوت از مراتب کمال بشریت 161
- هر بشری نمی تواند پیامبر باشد 162
- مأموریت موسی علیه السلام و درخواست وزیر 165
- درس شانزدهم 165
- اشاره 165
- گفتگوی موسی و فرعون 167
- معرفی خداوندتوسط موسی علیه السلام 169
- عقل محدود به ذات نامحدود پی نمی برد 170
- امتیاز انسان از موجودات 171
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 175
- درس هفدهم 175
- اشاره 175
- زمامداران فاسد منشاء فساد جامعه 176
- تقصیر مستضعفان 177
- خود داری از خشونت در تربیت 179
- مبارزه با فرعون و نجات بنی اسرائیل 180
- بت پرستی بنی اسرائیل و ادعای خدائی فرعون 181
- فلسفه ی تکرار سرگذشت های قرآن 187
- اشاره 187
- درس هیجدهم 187
- نبوت مقام عالی بشریت 188
- مخالفت فرعون با حضرت موسی علیه السلام 190
- وعده حضرت موسی با فرعون 191
- خیرخواهی صفت خوب انبیاء 192
- احترام ساحران به حضرت موسی علیه السلام 194
- سحر در قوّه ی خیال 195
- مقابله علی علیه السلام با عمرو بن عبدود در جنگ احزاب 196
- اشاره 199
- جمع کردن ساحران 199
- درس نوزدهم 199
- قضاوت درباره ی خوبی و بدی اعمال و اشخاص فقط با خداست 201
- اشاره 205
- تهمت ساحر و کذّاب به حضرت موسی علیه السلام 205
- درس بیستم 205
- مؤمن آل فرعون 207
- برتری جوئی فرعون 213
- درس بیست و یکم 213
- اشاره 213
- جهالت و بی خبری عامل سلطه 215
- استجابت دعای حضرت موسی علیه السلام 219
- درس بیست و دوم 219
- اشاره 219
- تاج و تخت سلاطین از اشک چشم یتیمان 220
- فقر و تهی دستی نباید عامل تحقیر شود 223
- توجه و عنایت به فقر 224
- ارزش انسان به علم و معنویت 224
- فصل ششم 227
- اشاره 227
- درس بیست و سوم 229
- عمل صالح و تقوا عامل تقرب بیشتر به خدا 229
- حکومت و فرمانروائی ذاتی مخصوص خداوند 230
- فرمانروائی و حکومت خداوند در پرتو مالکیت حقیقی 230
- اعطاء سمت فرمانروائی به پیامبران توسط خداوند 231
- مقام و منزلت ما نزد خداوند 233
- انتخاب طالوت به فرماندهی و بهانه ی بنی اسرائیل 235
- اشاره 235
- درس بیست و چهارم 235
- حکومت تنظیم اراده ها است 237
- جهات پنج گانه محدودیت خواسته ها و آزادی 239
- حکومت و آزادی 243
- درس بیست و پنجم 243
- محدودیت از ناحیه جامعه 244
- آینده نگری محدود کننده ی آزادی مطلق 245
- نظارت خداوند عامل محدودیت آزادی انسان 246
- درس بیست و ششم 249
- حکومت عادله ناظر بر اراده ی جامعه 249
- گوش و دل سپردن به موعظه 252
- اشاره 255
- درس بیست هفتم 255
- ادب، زمینه ی هدایت ساحران 255
- وحی نوعی تفهیم است 256
- ساحران در مقابل عظمت حق به سجده افتادند 257
- چند نکته اخلاقی 258
- داستان بشر حافی 259
- توبه فضیل بن ایاز 259
- قضاوت خوبی و بدی اشخاص با خدا است 260
- کارهای قبلی ها را خراب جلوه ندهیم 261
- اشاره 263
- سحر و خطای باصره 263
- درس بیست و هشتم 263
- ترس موسی از غلبه جاهلان و دولت گمراهی 265
- شکست و پیروزی صحنه های امتحان 266
- بی حقیقت رسوا خواهد شد 269
- موعظه: کار امروز را به فردا نینداز 270
- ایمان ساحران و تهدید فرعون 273
- درس بیست و نهم 273
- 1 - ظاهر اشخاص ملاک خوبی و بدی نیست 274
- نکات اخلاقی: 274
- 2 - ساحران فرعون و جرقّه معرفت 275
- 3 - هر چیز به جنس خود تمایل دارد 276
- 4 - راه تسلیم و معرفت الهی 278
- معنای اسلام و تسلیم 281
- درس سی ام 281
- اشاره 281
- فلسفه و روحیه ی خوش بینی 283
- تسلیم و رضا 284
- مردن از بین رفتن نیست 285
- حاشیه نشین ها و مشاوران حکومت 287
- درس سی و یکم 287
- هدایت ساحران 289
- به کارگیری نعمت در کمک به مظلوم 290
- توجیهِ ظلم، منطق دستگاه ظالم 291
- اشاره 295
- انواع مالکیّت 295
- درس سی و دوم 295
- زندگی اجتماعی چیست ؟ 296
- افزایش احتیاجات در پرتو پیشرفت علم 297
- اجتماعی بودن انسان 298
- کِبر و کوچک شمردن گناهان 299
- شکایت بنی اسرائیل و دستور موسی علیه السلام به صبر 303
- درس سی و سوم 303
- خوف و فتنه فرعون 304
- جنگ تا رفع فتنه یعنی چه ؟ 305
- جنگ تا رفع فتنه یعنی رفع موانع خداپرستی نه کشور گشائی 306
- توکل برخدا نه به اسباب ظاهری 308
- توکل حضرت موسی علیه السلام 310
- اشاره 313
- فصل هفتم 313
- درس سی و چهارم 315
- اشاره 315
- گرفتاریها، درس عبرت برای بنی اسرائیل 315
- فال بد به آمدن پیامبر 316
- سرنوشت بد انسان به دست خود اوست 317
- چرا دین اکراه بردار نیست ؟ 321
- گفتگوی گرگ و بره 321
- درس سی و پنجم 323
- توکل قوم موسی علیه السلام 323
- اشاره 323
- آزمایش الهی چیست ؟ 324
- آزمایش افراد با یکدیگر 325
- به بندگان خدا به کوچکی نگاه نکن 325
- همه پیش آمدها امتحان است 326
- تغییر قبله و امتحان مسلمانان 327
- خشم و غضب وسیله ی امتحان 331
- درس سی و ششم 331
- هدایت و امتحان خدا به چه معنی است 333
- امتحان الهی چیست ؟ 335
- اشاره 337
- حوادث و دستورات الهی سبب امتحان الهی 337
- درس سی و هفتم 337
- تربیت و به کمال رساندن خداوند 338
- صنعت گر از طبیعت نقشه می گیرد 339
- اشاره 341
- آزمایش الهی برای چیست ؟ 341
- درس سی و هشتم 341
- ثواب و عقاب بر عمل است نه خوبی و بدی 342
- امتحان برای ظاهر شدن باطن است 343
- اشاره 347
- درس سی و نهم 347
- نتایج امتحان الهی 347
- علم در مقام ذات و فعل 351
- نتیجه ی آزمایشهای الهی 353
- اشاره 353
- درس چهلم 353
- تأثیر متقابل بین اعتقاد و عمل 355
- محق، اثر سوّم امتحان الهی 356
- اشاره 357
- تمییز خوب و بد نتیجه امتحان الهی 357
- درس چهل و یکم 357
- صلح حدیبیّه 358
- چه چیزی مانع شد حضرت علی از حق خود دفاع نکند 360
- درس چهل و دوم 363
- اشاره 363
- وحی و معجزه 364
- درخواست و نفرین حضرت موسی علیه السلام 365
- اجابت دعای موسی و هارون علیه السلام 366
- سخت دلی نتیجه ی گناه 366
- عوام فریبی فرعون 367
- درس چهل و سوم 369
- اشاره 369
- تربیت و مجازات ثمره ی بلاها 369
- انتقام بشری و الهی 372
- خوی الهی و حیوانی انسان 373
- عذابهای تأدیبی 374
- خشم خداوند به چه معنی است ؟ 376
- همبستگی اهل ایمان و تقویت یکدیگر 376
- ترغیب به نیکی 377
- اشاره 379
- فصل هشتم 379
- درس چهل و چهارم 381
- اشاره 381
- مراحل زندگی حضرت موسی علیه السلام 381
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 382
- پیامبران طبیبان در گردش 383
- پیامبران به باطن انسان ها می نگرند 385
- حکومت پیامبران و ولایت فقیه 386
- پیاده کردن احکام تدریجی اسلام 389
- درس چهل و پنجم 389
- ابلاغ تریجی حرمت شراب 390
- نجات سبکباران 392
- سلمان و نجات سبکباران 393
- اشاره 395
- درس چهل و ششم 395
- بنی اسرائیل و عذابهای الهی 395
- انتقام، مقتضای عدالت خداوند 396
- معاد، اقتضای عدالت خداوند 397
- سئوالهای خداوند برای اقرار گرفتن است 398
- وجدان بیدار بهترین قاضی 398
- فلسفه معاد در ثواب و عتاب 401
- خداوند شاهد و حاکم است 402
- درس چهل و هفتم 405
- اشاره 405
- خروج موسی از مصر و جمع آوری نیرو توسط فرعون 405
- عامل خشم فرعون 406
- غرق شدن فرعونیان و نابودی زندگی آنها 407
- دریائی که فرعونیان در آن غرق شدند 409
- سرنوشت اموال و گنج های فرعونیان 409
- توکل و روحیه ی توحیدی موسی علیه السلام 411
- هدایت انبیاء از راه وحی 412
- فهرست اهمّ منابع و مآخذ 415
ص:423
لَشِرْذِمَهٌ قَلِیلُونَ) فرعون به وسیله مأموران اعزامی خود به شهرها این پیام را ابلاغ می کند که: این بنی اسرائیلی ها یک جمعیت کم و قلیلی هستند، در صورتی که وقتی حضرت موسی آنها را از دریا عبور داد و سرشماری کرد غیر از بچه ها ششصد هزار نفر بودند در حالی که در کنار قوه و قدرت فرعونی ها کم و قلیل حساب می شدند.
«وَإِنَّهُمْ لَنَا لَغَائِظُونَ» فرعون می گوید: این ها ما را به غیظ و خشم آورده اند.
عامل خشم فرعون
اکنون باید دید که بنی اسرائیلی چه کار کرده اند که فرعون به خشم آمده است؟ فرعونیان می خواستند که بنی اسرائیل در مصر بمانند زندگی آنها به همان حال خفت بارو خواری و زیر دست فرعونیان بگذرد واز برده هم پست تر باشند زیرا اکثر کارهای پست و سنگین و طاقت فرسا به وسیله همین بنی اسرائیل انجام می شد و اگر آنها از مصر خارج می شدند فرعونیان ناز پرورده می بایستی تمام کارهایشان را خودشان انجام بدهند و حالا این بنی اسرائیلی ها می خواستند از مصر بروند. از طرف دیگر موسی شخصیت فرعون را خرد کرد و به مردم آگاهی داد که فرعون غیر از یک طاغوت زورگو و ستمگر چیزی نیست و این که می گوید من خدای شما هستم یک دروغ بزرگ است و خدای آنها آن کسی است که آنها و فرعون را خلق کرده و نسبت به آنها مهربان است و این موضوع فرعون و فرعونیان را خشمگین نموده بود. مثل این که باید گفت حضرت موسی و بنی اسرائیلی ها ذات ملوکانه را به خشم و غضب آورده اند و باید آنها را ریشه کن نمود و نگذاشت سالم از مصر خارج شوند فرعونیان گفتند:
«وَإِنَّا لَجَمِیعٌ حَاذِرُونَ» حاذر بمعنای آماده باش است می گویند ما حاضر و آماده ایم تا بنی اسرائیل را نابود کنیم، این را برای تقویت روحی نیروهای خود می گویند و می خواهند وا نمود کنند