- مقدمه پژوهشکده 1
- زندگینامه 3
- مبارزات سیاسی و اجتماعی 7
- فصل اول 9
- اشاره 9
- درس اول 11
- اشاره 11
- قصه های قرآن، عبرتِ خردمندان 12
- عبرت در کلام حضرت علی علیه السلام 13
- سرگذشت پیامبران تقویت دلها 16
- غرور و غلبه ی هوای نفس 18
- خودداری از غیبت و عیب جوئی دیگران 19
- حفظ حیثیت نهادهای انقلابی 22
- پیدایش بنی اسرائیل 23
- درس دوم 23
- اشاره 23
- تولّد حضرت موسی علیه السلام 24
- داستان حضرت موسی علیه السلام 25
- تبعیض و گروه بندی 26
- ایجاد تفرقه 26
- فرق تفاوت و تبعیض 27
- برتری جوئی فرعون و استضعاف مردم 29
- اِفساد، به هم زدن نظم جامعه 30
- قدر ناشناسی دنیا 32
- پیروزی مستضعفان 33
- فصل دوم 35
- اشاره 35
- اراده خداوند، حاکمیت مستضعفان 37
- اشاره 37
- درس سوم 37
- قوای مشترک انسان و حیوان 39
- وجدان (نفس سرزنش گر) 41
- غلبه ی معنویات 42
- درس چهارم 45
- غلبه معنویات بر جسمانیت 45
- اشاره 45
- غلبه طالوت بر لشگر جالوت 46
- برتری فکر مطلق بر فکر شخصی 50
- عملی شدن تدریجی وعده ی حق 51
- درس پنجم 55
- اشاره 55
- زمین ارث صالحان 55
- خوبیها اثر انبیاء 57
- قانون واحد ملاک امت واحد 58
- خداوند دلها را آماده پذیرش حق می کند 59
- غلبه دین توحیدی و قانون الهی 63
- درس ششم 63
- اشاره 63
- ضرب المثل برای بهانه های بنی اسرائیلی 67
- تفاوت انبیاء و مخترعان 68
- نقش انبیاء بذر افشانی خوبی ها 68
- علم، ویژه ی انسان 73
- درس هفتم 73
- اشاره 73
- گفت و گوی گربه و پلنگ 74
- غرائز نامنتهای انسان و پوشش دینی و عدالت خواهی 75
- اقسام وحدت (حقیقی، اعتباری، صناعی و فرهنگی) 76
- وحدت فرهنگی جامعه ی اسلامی 77
- ملاک برتری و فضیلت در اسلام 78
- تقوا ملاک برتری 79
- بینش صحیح ملاک امتیاز جامعه ها 80
- قانون خوب کدام است ؟ 81
- وحدت فرهنگی، وحدت جامعه اسلامی 83
- درس هشتم 83
- اشاره 83
- عقیده صحیح ملاک امت برتر 84
- توحید دعوت جهانی پیامبر 86
- پیروزی حق بر باطل و هماهنگی دستگاه هستی باحق 88
- وجدان، قاضی عادل 90
- اشاره 91
- فصل سوم 91
- اشاره 93
- درس نهم 93
- به فرزندی گرفتن موسی علیه السلام 93
- داستان موسی نمونه ای از امداداهای غیبی 98
- جهان اسباب و مسببّات 99
- عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد 101
- بازگشت موسی علیه السلام به آغوش مادر 103
- درس دهم 103
- اشاره 103
- آفت غرور و رفیق مغرور 105
- اراده ی خداوند و امدادهای غیبی 107
- فصل چهارم 109
- اشاره 109
- درس یازدهم 111
- مقام علم و فرمانروائی موسی علیه السلام 111
- اشاره 111
- بازگشت نتیجه ی اعمال 112
- مقام نبوت پاداش زحمات حضرت موسی علیه السلام 114
- علم تعبیر خواب پاداش تقوای ابن سیرین و موسی علیه السلام 115
- جزای خودداری از انفاق 117
- توحید حضرت موسی علیه السلام قبل از نبوت 121
- اشاره 121
- درس دوازدهم 121
- درگیری حضرت موسی علیه السلام با ظلم و تجاوز 122
- قصّه ی دعوا (چنگ بهم زدن و پنهان شدن خوبیها و زیبائیها) 124
- توحید پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم قبل از نبوت 125
- ارزش ایمان علی علیه السلام در کودکی 126
- فصل پنجم 131
- اشاره 131
- اشاره 133
- درس سیزدهم 133
- نشانه های ظالم در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام 134
- علامت اول ظالم، ظلم به مافوق 134
- علامت دوّم ظالم، اهانت و برتری به زیردستان 135
- علامت سوّم ظالم، کمک به ظلم 136
- درخواست استفاده از نعمت در راه خدا 136
- کمک خواستن سبطی و فاش شدن قتل مرد فرعونی 137
- توسل به خدا، جلالت اولیاءالله 139
- ورود حضرت موسی علیه السلام به مدین و آشنائی با حضرت شعیب علیه السلام 140
- آب کشیدن حضرت موسی علیه السلام و عفت دختران شعیب 141
- پیشنهاد ازدواج به حضرت موسی علیه السلام 143
- نیرومند و امانت داری دو ویژگی موسی علیه السلام 143
- اشاره 145
- درس چهاردهم 145
- ربوبیت خداوند و مقام پیامبری حضرت موسی علیه السلام 145
- دو معجزه حضرت موسی علیه السلام 148
- معجزه چیست و دلیل آن کدام است ؟ 149
- خداوند قادر بر ممکنات است 150
- تولّد حضرت عیسی علیه السلام 151
- در س پانزدهم 155
- اشاره 155
- انبیاء برای چه مطالبی معجزه می آورند؟ 156
- چرا انبیاء معجزه می آورند؟ 156
- امامت و نبّوت از مراتب کمال بشریت 161
- هر بشری نمی تواند پیامبر باشد 162
- مأموریت موسی علیه السلام و درخواست وزیر 165
- درس شانزدهم 165
- اشاره 165
- گفتگوی موسی و فرعون 167
- معرفی خداوندتوسط موسی علیه السلام 169
- عقل محدود به ذات نامحدود پی نمی برد 170
- امتیاز انسان از موجودات 171
- درس هفدهم 175
- اشاره 175
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 175
- زمامداران فاسد منشاء فساد جامعه 176
- تقصیر مستضعفان 177
- خود داری از خشونت در تربیت 179
- مبارزه با فرعون و نجات بنی اسرائیل 180
- بت پرستی بنی اسرائیل و ادعای خدائی فرعون 181
- اشاره 187
- فلسفه ی تکرار سرگذشت های قرآن 187
- درس هیجدهم 187
- نبوت مقام عالی بشریت 188
- مخالفت فرعون با حضرت موسی علیه السلام 190
- وعده حضرت موسی با فرعون 191
- خیرخواهی صفت خوب انبیاء 192
- احترام ساحران به حضرت موسی علیه السلام 194
- سحر در قوّه ی خیال 195
- مقابله علی علیه السلام با عمرو بن عبدود در جنگ احزاب 196
- اشاره 199
- جمع کردن ساحران 199
- درس نوزدهم 199
- قضاوت درباره ی خوبی و بدی اعمال و اشخاص فقط با خداست 201
- درس بیستم 205
- تهمت ساحر و کذّاب به حضرت موسی علیه السلام 205
- اشاره 205
- مؤمن آل فرعون 207
- برتری جوئی فرعون 213
- اشاره 213
- درس بیست و یکم 213
- جهالت و بی خبری عامل سلطه 215
- استجابت دعای حضرت موسی علیه السلام 219
- درس بیست و دوم 219
- اشاره 219
- تاج و تخت سلاطین از اشک چشم یتیمان 220
- فقر و تهی دستی نباید عامل تحقیر شود 223
- ارزش انسان به علم و معنویت 224
- توجه و عنایت به فقر 224
- اشاره 227
- فصل ششم 227
- درس بیست و سوم 229
- عمل صالح و تقوا عامل تقرب بیشتر به خدا 229
- فرمانروائی و حکومت خداوند در پرتو مالکیت حقیقی 230
- حکومت و فرمانروائی ذاتی مخصوص خداوند 230
- اعطاء سمت فرمانروائی به پیامبران توسط خداوند 231
- مقام و منزلت ما نزد خداوند 233
- درس بیست و چهارم 235
- اشاره 235
- انتخاب طالوت به فرماندهی و بهانه ی بنی اسرائیل 235
- حکومت تنظیم اراده ها است 237
- جهات پنج گانه محدودیت خواسته ها و آزادی 239
- حکومت و آزادی 243
- درس بیست و پنجم 243
- محدودیت از ناحیه جامعه 244
- آینده نگری محدود کننده ی آزادی مطلق 245
- نظارت خداوند عامل محدودیت آزادی انسان 246
- درس بیست و ششم 249
- حکومت عادله ناظر بر اراده ی جامعه 249
- گوش و دل سپردن به موعظه 252
- ادب، زمینه ی هدایت ساحران 255
- اشاره 255
- درس بیست هفتم 255
- وحی نوعی تفهیم است 256
- ساحران در مقابل عظمت حق به سجده افتادند 257
- چند نکته اخلاقی 258
- توبه فضیل بن ایاز 259
- داستان بشر حافی 259
- قضاوت خوبی و بدی اشخاص با خدا است 260
- کارهای قبلی ها را خراب جلوه ندهیم 261
- درس بیست و هشتم 263
- سحر و خطای باصره 263
- اشاره 263
- ترس موسی از غلبه جاهلان و دولت گمراهی 265
- شکست و پیروزی صحنه های امتحان 266
- بی حقیقت رسوا خواهد شد 269
- موعظه: کار امروز را به فردا نینداز 270
- ایمان ساحران و تهدید فرعون 273
- درس بیست و نهم 273
- نکات اخلاقی: 274
- 1 - ظاهر اشخاص ملاک خوبی و بدی نیست 274
- 2 - ساحران فرعون و جرقّه معرفت 275
- 3 - هر چیز به جنس خود تمایل دارد 276
- 4 - راه تسلیم و معرفت الهی 278
- معنای اسلام و تسلیم 281
- اشاره 281
- درس سی ام 281
- فلسفه و روحیه ی خوش بینی 283
- تسلیم و رضا 284
- مردن از بین رفتن نیست 285
- حاشیه نشین ها و مشاوران حکومت 287
- درس سی و یکم 287
- هدایت ساحران 289
- به کارگیری نعمت در کمک به مظلوم 290
- توجیهِ ظلم، منطق دستگاه ظالم 291
- اشاره 295
- درس سی و دوم 295
- انواع مالکیّت 295
- زندگی اجتماعی چیست ؟ 296
- افزایش احتیاجات در پرتو پیشرفت علم 297
- اجتماعی بودن انسان 298
- کِبر و کوچک شمردن گناهان 299
- درس سی و سوم 303
- شکایت بنی اسرائیل و دستور موسی علیه السلام به صبر 303
- خوف و فتنه فرعون 304
- جنگ تا رفع فتنه یعنی چه ؟ 305
- جنگ تا رفع فتنه یعنی رفع موانع خداپرستی نه کشور گشائی 306
- توکل برخدا نه به اسباب ظاهری 308
- توکل حضرت موسی علیه السلام 310
- اشاره 313
- فصل هفتم 313
- گرفتاریها، درس عبرت برای بنی اسرائیل 315
- درس سی و چهارم 315
- اشاره 315
- فال بد به آمدن پیامبر 316
- سرنوشت بد انسان به دست خود اوست 317
- گفتگوی گرگ و بره 321
- چرا دین اکراه بردار نیست ؟ 321
- توکل قوم موسی علیه السلام 323
- اشاره 323
- درس سی و پنجم 323
- آزمایش الهی چیست ؟ 324
- به بندگان خدا به کوچکی نگاه نکن 325
- آزمایش افراد با یکدیگر 325
- همه پیش آمدها امتحان است 326
- تغییر قبله و امتحان مسلمانان 327
- خشم و غضب وسیله ی امتحان 331
- درس سی و ششم 331
- هدایت و امتحان خدا به چه معنی است 333
- امتحان الهی چیست ؟ 335
- اشاره 337
- درس سی و هفتم 337
- حوادث و دستورات الهی سبب امتحان الهی 337
- تربیت و به کمال رساندن خداوند 338
- صنعت گر از طبیعت نقشه می گیرد 339
- آزمایش الهی برای چیست ؟ 341
- درس سی و هشتم 341
- اشاره 341
- ثواب و عقاب بر عمل است نه خوبی و بدی 342
- امتحان برای ظاهر شدن باطن است 343
- اشاره 347
- نتایج امتحان الهی 347
- درس سی و نهم 347
- علم در مقام ذات و فعل 351
- اشاره 353
- نتیجه ی آزمایشهای الهی 353
- درس چهلم 353
- تأثیر متقابل بین اعتقاد و عمل 355
- محق، اثر سوّم امتحان الهی 356
- درس چهل و یکم 357
- تمییز خوب و بد نتیجه امتحان الهی 357
- اشاره 357
- صلح حدیبیّه 358
- چه چیزی مانع شد حضرت علی از حق خود دفاع نکند 360
- درس چهل و دوم 363
- اشاره 363
- وحی و معجزه 364
- درخواست و نفرین حضرت موسی علیه السلام 365
- اجابت دعای موسی و هارون علیه السلام 366
- سخت دلی نتیجه ی گناه 366
- عوام فریبی فرعون 367
- اشاره 369
- درس چهل و سوم 369
- تربیت و مجازات ثمره ی بلاها 369
- انتقام بشری و الهی 372
- خوی الهی و حیوانی انسان 373
- عذابهای تأدیبی 374
- خشم خداوند به چه معنی است ؟ 376
- همبستگی اهل ایمان و تقویت یکدیگر 376
- ترغیب به نیکی 377
- فصل هشتم 379
- اشاره 379
- اشاره 381
- درس چهل و چهارم 381
- مراحل زندگی حضرت موسی علیه السلام 381
- مأموریت حضرت موسی علیه السلام 382
- پیامبران طبیبان در گردش 383
- پیامبران به باطن انسان ها می نگرند 385
- حکومت پیامبران و ولایت فقیه 386
- درس چهل و پنجم 389
- پیاده کردن احکام تدریجی اسلام 389
- ابلاغ تریجی حرمت شراب 390
- نجات سبکباران 392
- سلمان و نجات سبکباران 393
- درس چهل و ششم 395
- اشاره 395
- بنی اسرائیل و عذابهای الهی 395
- انتقام، مقتضای عدالت خداوند 396
- معاد، اقتضای عدالت خداوند 397
- سئوالهای خداوند برای اقرار گرفتن است 398
- وجدان بیدار بهترین قاضی 398
- فلسفه معاد در ثواب و عتاب 401
- خداوند شاهد و حاکم است 402
- درس چهل و هفتم 405
- خروج موسی از مصر و جمع آوری نیرو توسط فرعون 405
- اشاره 405
- عامل خشم فرعون 406
- غرق شدن فرعونیان و نابودی زندگی آنها 407
- سرنوشت اموال و گنج های فرعونیان 409
- دریائی که فرعونیان در آن غرق شدند 409
- توکل و روحیه ی توحیدی موسی علیه السلام 411
- هدایت انبیاء از راه وحی 412
- فهرست اهمّ منابع و مآخذ 415
ص:63
امر و دستور پیامبر وقت آنها اشموئیل بود و حضرت داود علیه السلام نیز جزو لشگریان طالوت بود، خداوند این داستان را در سوره ی بقره چنین بیان می فرماید: بعد از حضرت موسی علیه السلام بنی اسرائیل مغلوب قوم عمالقه شدند و در خواست کردند که یک فرمانده برای آنها معین شود که به پیروی از او در راه خدا نبرد کنند و قرآن از قول پیامبرشان می فرماید:
(إِنَّ اللّهَ قَدْ بَعَثَ لَکُمْ طالُوتَ مَلِکاً)1 خداوند طالوت را معین کرده که مَلِک و فرمانروا باشد تا بالاخره لشگر فراهم شد به راه افتاد، وقتی که بنی اسرائیلی ها زیادی لشگر را دیدند گفتند: (لا طاقَهَ لَنَا الْیَوْمَ)2 مقابل این لشگر نمی توانیم مقاومت کنیم، ولیکن مَلِکشان گفت: (کَمْ مِنْ فِئَهٍ قَلِیلَهٍ غَلَبَتْ فِئَهً کَثِیرَهً بِإِذْنِ اللّهِ)3 چه بسا طایفه های کم که بر طائفه زیاد پیروز شدند.
غلبه طالوت بر لشگر جالوت
در ابتدا لشگریان طالوت کم نبودند ولی با بروز سختی ها از تعداد آنها کاسته شد و فقط تعداد کمی در آزمایش های الهی پیروز شدند.
فرمانده شان به آنها گفت:
(إِنَّ اللّهَ مُبْتَلِیکُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی وَ مَنْ لَمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی)4 .