تفسیر آیات قیام و زندگی عبرت آموز حضرت موسی علیه السلام صفحه 75

ص:92

محکم که خورد فهمید آدمی زاده چه موجودی است و گفت: اگر از گربه کوچکتر شوم مرا آزاد می کنی بروم؟. گفت بله.

بله انسان اگرچه ازنظر قوای جسمی تا حدی ناقص تر از سایر حیوانات است و چنگ و دندان او مثل پلنگ نیست اما با نیروی علم همه چیز را زیر بار خودش می آورد. این علم است که این چنین دنیا را تحت سلطه قرار داده است. بوسیله همین علم است که اگر ابر جنایتکاران جنونشان بیشتر بشود ممکن است در یک لحظه دنیا را آتش بزنند این آثار آن علمی است که همراهش دین نباشد. به قول ملای رومی:

بدگهر را علم و فن آموختن

غرائز نامنتهای انسان و پوشش دینی و عدالت خواهی

در مورد غرایز مشترک بین انسان و حیوان گفته شدکه: انسان همان غرایز حیوانات به معنی شهوت و غضب را دارد با این تفاوت که غرایز انسان بی نهایت است انسان اگر در راه جمع مال افتاد، سیری نداد و اگر به فکر جهان گشائی افتاد ممکن نیست میلش متوقف شود و بگوید بس است. از طرف دیگر با فراهم نمودن علم و وسایل و ابزار برای خودش، بیشتر به افزون خواهی خودش کمک می کند هر کسی صحبت از عدالت می کند، عدالت را از تفسیر خودش می گوید. طرفداران سرمایه داری نظر خود را عدالت می دانند، و پیروان کمونیسم هم می گویند: نظر ما عدالت است، ولی معلوم می شود که همه باور کرده اند که عدالت خوب است، انصاف خوب است. این ها همه از آثار وجودی انبیاء است گرچه جسم