معالم الاهتداء الی معرفه الوقف و الابتداء صفحه 119

بنابراین، جریان وصف «انهار» خواهد بود- زیرا در معنی فعل، وصف فاعل است- و واقع امر نیز چنین است «یعنی مژده ده كسانی را كه ایمان آورده و عمل شایسته انجام داده‌اند كه برای آنها باغهایی است كه از زیر آنها نهرها روان می‌باشد» به عبارت دیگر این نهرها است كه روان می‌شوند نه باغها كه وقف در جنات معنی اخیر را به ذهن می‌آورد».

و نظیر آن این است كه قاری قرآن، بهنگام تلاوت آیه 25 سوره اسراء/ 17 «رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما فِی نُفُوسِكُمْ إِنْ تَكُونُوا صالِحِینَ»- «نُفُوسِكُمْ» را به «إِنْ تَكُونُوا صالِحِینَ» وصل كند و با اختیار خود در «صالِحِینَ» وقف كند. كه این وقف معنی آیه را تغییر می‌دهد و معنی چنین می‌شود، خدای تعالی، به نفوس بندگان خود وقتی داناتر است كه انسانهای شایسته‌ای باشند، این معنائی است كه آیه به طریق منطوق به آن دلالت می‌كند و به طریق مفهوم دلالت می‌كند به اینكه خدا به نفوس بندگان خود علم ندارد اگر انسانهای صالح و شایسته نباشند.

و شك نیست كه این معنی بر خدای تعالی محال است. زیرا كه علم حضرت باری تعالی شامل همه آفریدگان است، به درون نفوس بندگانش، به آنچه در دلهایشان و در ضمایر ناپیدایشان می‌گذرد احاطه دارد، و در این خصوص، بین مؤمن و كافر و بین مطیع و فاجر تفاوتی وجود ندارد.

پس بر قاری قرآن كریم سزاوار است نظیر آیه اول در «جنات»