معالم الاهتداء الی معرفه الوقف و الابتداء صفحه 155

«مگر دروغهایی كه آنها را به تقلید از شیاطین گمراه كننده خود اخذ كرده‌اند» و یا اینكه: مگر آن تصورات ذهنی كه به آنها، پایبندند مانند اینكه خدا آنان را می‌آمرزد و به آنان رحم می‌كند و مجازات نمی‌كند و مانند اینكه پدرانشان كه پیامبر بودند آنان را شفاعت خواهند كرد».

به تعبیر دیگر: مگر وعده‌های مجردی كه از علمای خود شنیده‌اند مانند اینكه كسی جز یهود به بهشت نخواهد رفت و آتش جز ایام اندكی به ایشان نخواهد رسید، و استثناء بر همین اساس، منقطع است زیرا همه این عقاید و شنیده‌های آنان جزو اباطیل و اكاذیب است، و از كتاب نیست. انتهی.

وقتی همه اینها را دانستی برایت روشن شد كه استثناء در این محل منقطع است، و لذا «الا» به معنی لكنّ با تشدید خواهد بود، و خبر محذوف است، و تقدیر چنین است: «و لكن امانّی» ای اكاذیب «اخذوها من شیاطینهم المحرفین و تلقوها من رؤسائهم المضلین فاعتمدوها» یعنی بی‌سوادانی هستند كه كتاب را نمی‌دانند ولی دروغهائی را از شیاطین تحریف‌گر و از رهبران گمراه كننده خود اخذ كرده‌اند، و به آنها اعتماد نموده‌اند.

از مثالهای استثنای منقطع كه در آن به خبر تصریح شده، قول خدای تعالی در آیه 25 سوره انشقاق/ 84، «إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَیْرُ مَمْنُونٍ» می‌باشد و وجه منقطع بودن آن این