معالم الاهتداء الی معرفه الوقف و الابتداء صفحه 251

1- «ذلك» خبر مبتدای محذوف است، و تقدیر چنین است:

واجب شما آن است، یا واجب در حق شما همان است واجباتی كه در آیات گذشته به شما بیان كردیم، یا امر چنان است كه به شما در آیات گذشته یاد آور شدیم.

2- «ذلك» مبتدا و خبر آن محذوف است و تقدیر چنین می‌باشد:

آن حكم خدا است، یا آن فرمان خدا است یا آن شرع خدا است و امثال آن.

3- «ذلك» در محل نصب قرار گرفته و مفعول فعل محذوف است و تقدیر عبارت می‌باشد از: امتثلوا ذلك، اتبعوا ذلك، الزموا ذلك» آن را به جای آورید، آن را به عهده بگیرید، از آن پیروی كنید و امثال آنها، علامه آلوسی گفته است: به كار گرفتن لفظ- ذلك- در اینجا دلالت بر عظمت امر و اوج منزلت دارد انتهی ...).

و من می‌گویم، آلوسی معنای عظمت امر و اوج منزلت را از لام «ذلك» گرفته زیرا لام برای دلالت به دوری «مشار الیه» وضع شده، و این فرق نمی‌كند جمال زیبا، یا مكان و یا مقام والا و منصب عالی باشد. با توجه به اعرابهای سه‌گانه، بین «ذلك» و جمله بعد از آن «وَ مَنْ یُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّهِ فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ» ارتباط لفظی منتفی است، زیرا این جمله، مستانفه می‌باشد و محلی از اعراب ندارد و بر مبنای آنچه یاد كردیم وقف در ذلك، وقف كافی می‌باشد.