معالم الاهتداء الی معرفه الوقف و الابتداء صفحه 86

وصل آن به جملات بعدی موهم خلاف معنی مقصود است. به این بیان كه «و تخفی فی نفسك ما اللّه مبدیه» خطاب رسول خدا است به- آنكه خدا و پیامبر به او انعام و احسان كرده‌اند و این كس زید بن حارثه است كه برده رسول خدا بود رسول خدا (ص) ابتدا او را آزاد كرد و بعد او را به فرزند خواندگی خود پذیرفت- اما حقیقت این است كه خطاب، خطاب خدای تعالی به رسول گرامی خودش می‌باشد- نه خطاب رسول خدا به فرزند خوانده‌اش- بر همین مبنا در «و اتق اللّه» وقف می‌شود تا این توهم باطل از بین برود، و حقیقت بیان شود و تنبیهی باشد به اینكه خطاب از اللّه به رسول خدا است، و از طرف رسول اكرم (ص) به غلام آزاد شده زید بن حارثه نیست. «24»

و غیر این موارد، از علل و اسباب كه وقف را اجازه می‌دهد در جائی كه قواعد عمومی، وقف در آن محلها را جایز نمی‌شمارد.

و چون این اسباب و علل متنوع و گوناگون است، و محدود ساختن آنها مقدور نبوده و مشمول قاعده معین و مضبوطی نمی‌شود اسم خاصی بر این نوع وقفها، كه نتیجه همان اسباب و علل می‌باشد نگذاشتیم.

(24)- باید دانست كه هم جملات قبل از «و اتق اللّه» و هم جملات بعد از آن هر دو كلام خداست كه اولی قول پیامبر به زید را نقل می‌كند و دومی حال و وضع پیامبر اكرم صلی اللّه علیه و آله را واضح می‌سازد.