معالم الاهتداء الی معرفه الوقف و الابتداء صفحه 99

سوره صافات/ 37 «فَإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ» است زیرا كه واو در «وَ ما تَعْبُدُونَ»- برای عطف است و «ما» اسم موصول می‌باشد. كه به ضمیر «كم» در- «فانكم»، عطف شده است و «ما» در آیه بعدی «ما أَنْتُمْ عَلَیْهِ بِفاتِنِینَ»- «ما» نافیه است و جمله «ما أَنْتُمْ عَلَیْهِ بِفاتِنِینَ» در محل رفع خبر انّ است، و جایز به شمار رفته كه واو در «وَ ما تَعْبُدُونَ» واو معیت و- «ما»- در محل نصب به جهت مفعول معه بودن باشد. و چون به معنی مقارنه دلالت دارد جای خبر انّ را گرفته است و تقدیر چنین است: «فانكم و الهتكم التی تعبدونها من دون اللّه تعالی قرناء لا تزلون عنها و لا تنفكون عن عبادتها»، شما و خدایانتان كه آنها را به جای خدای حقیقی می‌پرستید قرین هم هستید نه از آنها دست برمی‌دارید و نه از عبادت و ستایش آنها رو می‌گردانید، و این تعبیر نظیر این گفته است:

«ان كل رجل وضیعته، ان كلّ ثوب و ثمنه»: یعنی هر انسانی همراه مال خود، هر لباسی همراه ارزش خود می‌باشد» و بنابراین وجه جمله- (ما أَنْتُمْ عَلَیْهِ بِفاتِنِینَ)- جمله مستقلی خواهد بود كه هیچ ارتباط لفظی با ما قبل خود ندارد گرچه در معنی با آن مربوط می‌باشد و وجه اول به طوری كه بیشتر مفسرین گفته‌اند ارجح است.

***