بازگشت به نهج البلاغه صفحه 17

لازم تر و ضروری تر است .

حقیقت دیگری که وجود دارد و امروز ما را بیشتر از گذشته به نهج البلاغه مشتاق و محتاج می کند ، این است که ما در طول تاریخ اسلام ، متأسفانه با انحرافی که از کج فهمی و جهالت از یک سو ، غرض ورزی و دشمنی از سوی دیگر ، حاصل شده ، در آنچه که از معارف اسلامی در اختیارمان هست سردرگمیهایی داشته ایم .

در طول تاریخ گذشته اسلام ، نادانی و جهالتهایی وجود داشته ، تنگ نظریها و خودخواهیهایی وجود داشته که موجب شده حقایق اسلامی و معارف اسلامی آنچنان که هستند و باید شناخته شوند ، شناخته نشوند ، و به علاوه غرض ورزیها و خیانتها و تعمد بر انحراف از اسلام را هم ، از اولین قرنهای پیدایش اسلام از قدرتمندان و کسانی که خلوص و صفای اسلام به زیان آنها بوده است ، مشاهده می کنیم .

ما در طول تاریخ همواره احتیاج داشته ایم به سرچشمه های خالص و زلال اندیشه اسلامی و نظامی فکری که بتوان به آن متکی شد ، بازگردیم . خوشبختانه قرآن کریم همواره در اختیار مسلمانها بوده است ، گرچه در فهم آن هم همان بدبینیها و کج بینها و کج فهمیها و غرض ورزیها دخالتهایی کرده اند ، اما بحمد اللّه متن قرآن سالم و به دور از هرگونه تصرف بدخواهانه یا جاهلانه ای در اختیار مسلمانها هست . لیکن این موجب نمی شود که سایر سرچشمه های زلال معرفت برای مسلمانها امروز به همان ضرورتی که سلامت قرآن برای مسلمانها دارد ، ضروری نباشد . با گسترش فرهنگ بشری و با عمق معرفتی که بر انسانها حاکم است ، امروز

آن روز است که باید کسانی بنشینند ، با وجود گذشت زمان و با وجود فاصله از صدر اسلام ، آن معارف دست نخورده خالص و سالم را که می تواند اطمینان و باور انسان را به خود جلب کند هرچه بیشتر جمع کنند و در اختیار اهل استنباط و اجتهاد و متفکران و صاحب نظران قرار دهند .

این کاری است که در احادیث هم باید انجام بگیرد ، نهج البلاغه این راه نزدیک را در پیش پای ما می گذارد ، نهج البلاغه ما را از این فاصله طولانی با صدر اسلام ، به نزدیکترین پایگاهها و امن ترین دیدگاهها نسبت به معارف اسلامی می رساند . اگر ما پیرامون نهج البلاغه کار و تحقیق کنیم و اگر آن مقدار از خطب امیر المؤمنین « علیه السلام » که در نهج البلاغه نیست ، جمع شود و روی اینها و درباره سند و خصوصیاتی که اعتبار آنها را مشخّص و مسلّم و قطعی می کند کاری فنی انجام بدهیم ، و نهج البلاغه را به مجموعه ای نزدیک به پانصد خطبه ای که از آن حضرت نقل شده برسانیم ، خدمت بزرگی به معارف اسلامی در قرن پانزدهم هجری انجام دادیه ایم . می توانیم با گذشت اینهمه مدت از صدر اسلام ، یک منبع غنی لا یزالی که مورد قبول همه مؤمنین به اسلام است و می تواند باشد ، در اختیار مسلمانها قرار دهیم . آن مجموعه مطلوب به ما نسبت به فهم درست اسلام مدد خواهد کرد و چه بسیار بینش ما را نسبت به معارف اسلامی ارتقاء خواهد داد ، و این کاری است ممکن ، بخصوص در سایه نظام

جمهوری اسلامی که اساسا بر مبنای « قرآن » و « نهج البلاغه » شکل گرفته است . این کاری است که حتما بایستی انجام بگیرد و این امیدواری هست که کوشش برادران عزیز ما در بنیاد نهج البلاغه و همه کسانی که با آنها همکاری می کنند این خدمت بزرگ را به عالم اسلام انجام دهد .

تصویر شخصیت علی « ع » در نهج البلاغه

یک بعد دیگر از ابعاد ارزش و اهمیت نهج البلاغه ترسیم شخصیت امیر المؤمنین علیه الصلوه و السلام است ، چیزی که ما امروز به آن کمال احتیاج را داریم .

امیر المؤمنین علی « علیه السلام » این چهره ناشناخته ، این انسان والا ، این نمونه کامل مسلمانی که اسلام می خواهد انسانها آنچنان ساخته بشوند ، در لابلای اوراق و سطور نهج البلاغه کاملا شناسایی و تعریف می شود . نهج البلاغه در حقیقت کتاب معرّفی علی بن ابیطالب « علیه السلام » است . چگونه ممکن است کسی به افقهای اسرارآمیز و شگفت آور ، و وادیهای گوناگون معرفتی که در نهج البلاغه هست دست نیافته باشد و بتواند آنها را این گونه زیبا و جذاب ترسیم و توصیف کند . در نهج البلاغه همه ابعاد یک شخصیت والای انسانی وجود دارد : از معرفت ، از اخلاق ، از خصلتهای ویژه یک انسان ، و از اخلاق ویژه والایی که فقط اسلام به انسانها تعلیم داده است ، یک انسان کامل در نهج البلاغه مجسم می شود و آن انسان کامل خود امیر المؤمنین « علیه السلام » است ، و این نه فقط از باب شناسایی چهره امیر المؤمنین « علیه السلام » مهم است بلکه از