- سخن ناشر 1
- مقدمه 9
- اشاره 9
- معنای لغوی سیاست 10
- معنای اصطلاحی سیاست 12
- سیاست در نهج البلاغه 17
- حکومت 21
- معنای لغوی حکومت 21
- معنای اصطلاحی حکومت 23
- حکومت در نهج البلاغه 25
- مقدمه 32
- ضرورت حکومت 32
- اشاره 32
- مقدمه 59
- اشاره 59
- اشاره 59
- عدالت 59
- مفهوم عمیق و همه جانبه عدالت گرایی از دیدگاه امام علی(علیه السلام) 60
- عدالت، جمال سیاست و حکومت 64
- عدالت خواهی و عدالت گرایی در حکومت امام علی(علیه السلام) 70
- اشاره 88
- آزادی 88
- آزادی فلسفی 89
- آزادی عرفانی یا معنوی 92
- آزادی اجتماعی 97
- وحدت 118
- امنیت 135
- تعلیم و تربیت 149
- اشاره 167
- مقدمه 167
- شرایط حاکم 168
- وظایف حاکم 186
- اشاره 200
- قضاوت 211
- مردم 220
- نقش مردم در حکومت 220
- حقوق و وظایف مردم و حاکم 230
- نامه 53 نهج البلاغه (عهدنامه مالک اشتر) 253
- اشاره 253
- اشاره 262
- الاول) افضل العسکریین 263
- اول) سیمای نظامیان 264
- دوم) سیمای قضات و داوران 266
- الثانی) افضل القضاه 266
- الثالث) افضل المسئولین 267
- سوم) سیمای کارگزاران دولتی 268
- الرابع) صفات الدّافعین للزّکاه 268
- چهارم) سیمای مالیات دهندگان 269
- الخامس) افضل الکُتّاب 270
- پنجم) سیمای نویسندگان و منشیان 271
- ششم) سیمای بازرگانان و صاحبان صنایع 272
- السابع) المحرومون 273
- هفتم) سیمای محرومان و مستضعفان 274
- الثامن) الاخلاق الخاصّه للوالی 275
- هشتم) اخلاق اختصاصی رهبری 276
- التاسع) اخلاق القیاده مع الاقارب 277
- نهم) اخلاق رهبری با خویشاوندان 278
- العاشر) اسلوب مواجهه الأعداء 278
- دهم) روش برخورد با دشمن 279
- الحادی عشر) التحذیرُ من الدّم الحرام 280
- دوم) هشدار از خودپسندی 281
- یازدهم) هشدارها 281
- اول) هشدار از خون ناحق 281
- الثانی) التحذیر من الأنانیه 281
- الرابع) التحذیر من العجله 282
- چهارم) هشدار از شتابزدگی 282
- الثالث) التحذیر من المنّ 282
- سوم) هشدار از منّت گذاری 282
- پنجم) هشدار از امتیاز خواهی 283
حکمت علمی دانسته است. (1) در جایی دیگر سیاست به معنای خاص را «سیاست مدن» نامیده است. (2) در جایی دیگر سیاست خاص را این گونه تعریف کرده است: «سوم، آن چه راجع بود به اهل شهرها و اقلیم ها مانند حدود و سیاسات». (3)
امام خمینی(ره) در تعریف سیاست و تطبیق آن بر روایات می نویسد:
سیاست به معنای این است که جامعه را راه ببرد و هدایت کند به آن جایی که صلاح جامعه و صلاح افراد هست. این در روایت ما برای نبی اکرم(صلی الله علیه و آله) با لفظ سیاست ثابت شده است در آن روایت هم هست که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) مبعوث شد تا سیاست امت را متکفّل باشد. (4)
علامه محمدتقی جعفری(ره) در تعریف سیاست می نویسد:
مدیریت و توجیه انسان ها با نظر به واقعیت های «انسان آن چنان که هست» و «انسان آن چنان که باید باشد» از دیدگاه هدف های عالی مادی و معنوی، «سیاست» نامیده می شود.
به عبارت دیگر مدیریت، توجیه و تنظیم زندگی اجتماعی انسان ها در مسیر حیات معقول. (5)
وی این سیاست را یک پدیده مقدس می داند که اگر به طور صحیح انجام بگیرد، با ارزش ترین (یا دست کم) یکی از با ارزش ترین تکاپوهای انسانی و هدف بعثت پیامبران الهی و عالی ترین کار و تلاشی است که یک انسان دارای شرایط می تواند انجام دهد. وی معتقد است: این همان عبادت با ارزشی است که اسلام آن را «واجب
1- (1) . خواجه نصیرالدین، طوسی، اخلاق ناصری، ص12.
2- (2) . همان، ص9، 12 و 203.
3- (3) . همان، ص10.
4- (4) . صحیفه نور، ج13، ص216.
5- (5) . محمد تقی، جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، ص48.