حاکمیت و حکمرانی در نهج البلاغه صفحه 185

خودکامگی، انحصارطلبی و قدرت پرستی خرد نورانی و عقل ربانی را زایل می کند و آدمی را از صورت و سیرت انسانی بیرون می برد و از او جانوری درنده خوی می سازد که جز به دریدن [حرمت آدمیان] و تجاوز [به حقوق مردم] و خوردن [دارایی های آنان] نمی پردازد.

امام علی(علیه السلام) در این باره به مالک اشتر چنین هشدار داده است:

«وَإِذَا أَحْدَثَ لَکَ مَا أَنْتَ فِیهِ مِنْ سُلْطَانِکَ أُبَّهَهً أَوْ مَخِیلَهً فَانْظُرْ إِلَی عِظَمِ مُلْکِ اللَّهِ فَوْقَکَ وَقُدْرَتِهِ مِنْکَ عَلَی مَا لَا تَقْدِرُ عَلَیْهِ مِنْ نَفْسِکَ فَإِنَّ ذَلِکَ یُطَامِنُ إِلَیْکَ مِنْ طِمَاحِکَ وَیَکُفُّ عَنْکَ مِنْ غَرْبِکَ وَیَفِیءُ إِلَیْکَ بِمَا عَزَبَ عَنْکَ مِنْ عَقْلِکَ». (1)

اگر قدرتی که از آن برخورداری، نخوتی در تو پدید آرد و خود را بزرگ بشماری، بزرگی حکومت پروردگار را که برتر از توست، بنگر که چیست و قدرتی را که بر تو دارد و تو را برخود، آن قدرت نیست که چنین نگریستن سرکشی تو را می خواباند و تیزی تو را فرو می نشاند و خرد رفته ات را به جای باز می گرداند.

با کم ترین ظهور خود محوری، ریاست طلبی و مقام دوستی در عرصه زمامداری، حکومت جهالت و ضلالت رخ می نماید که جلوه ای از حیوانیت آدمی و سلطه گری، بیدادگری و تباه گری از لوازم آن است.

امام علی(علیه السلام) این حقیقت را به مالک اشتر گوشزد کرده و فرموده است:

«وَلَا تَکُونَنَّ عَلَیْهِمْ سَبُعاً ضَارِیاً تَغْتَنِمُ أَکْلَهُمْ؛ (2)برای مردم همچون جانوری آزاردهنده و درنده خوی مباش که خوردن شان را غنیمت بشماری».

خودرأیی، جاه طلبی و تنگ نظری، بزرگ ترین آفت زمامداری و مایه زوال