حاکمیت و حکمرانی در نهج البلاغه صفحه 70

امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) عدالت را روشنی دیده حکومت و مایه امنیت و رفاه و وسیله فزونی نعمت و فراهم کننده عافیت می دید و حکومت خود را در خدمت برپایی عدالت قرار داد. حضرت فرمود:

«أَلْبَسْتُکُمُ الْعَافِیَهَ مِنْ عَدْلی؛ از عدالت خود لباس عافیت بر تن تان کردم.»

آن حضرت حکومت را وسیله ای برای برپایی عدالت همه جانبه می دید و از این رو هر سختی و دشواری در راه تحقق چنین عدالتی را به جان خرید. او عدالت خواه بود و حکومتش، حکومت عدالت گرا از این رو نام و یاد حکومت او، با عدالت و عدالت گرایی قرین گشته است.

عدالت خواهی و عدالت گرایی در حکومت امام علی(علیه السلام)

عدالت در دیدگاه امام علی(علیه السلام) تنها امری اخلاقی شمرده نمی شد، بلکه عدالت، فلسفه تشکیل حکومت او بود و حکومت را وسیله ای برای اجرای عدالت می دانست. برنامه حکومت امام علی(علیه السلام)، عدالت خواهانه و راه رسم او در حکومت، عدالت گرایانه بود.

خطبه های او در آغاز حکومتش به خوبی بیانگر برنامه های عدالت خواهانه و عدالت گرایانه ی آن حضرت است چنان که در خطبه ای در آغاز حکومت فرموده است:

«فَلَا یَقُولَنَّ رِجَالٌ قَدْ کَانَتِ الدُّنْیَا غَمَرَتْهُمْ فَاتَّخَذُوا الْعَقَارَ وَفَجَّرُوا الْأَنْهَارَ وَرَکِبُوا أَفْرَهَ الدَّوَابِّ وَلَبِسُوا أَلْیَنَ الثِّیَابِ فَصَارَ ذَلِکَ عَلَیْهِمْ عَاراً وَشَنَاراً - إِنْ لَمْ یَغْفِرْ لَهُمُ الْغَفَّارُ إِذَا مَنَعْتُهُمْ مَا کَانُوا فِیهِ یَخُوضُونَ وَصَیَّرْتُهُمْ إِلَی مَا یَسْتَوْجِبُونَ فَیَفْقِدُونَ ذَلِکَ فَیَسْأَلُونَ وَیَقُولُونَ ظَلَمَنَا ابْنُ أَبِی طَالِبٍ وَحَرَمَنَا وَمَنَعَنَا حُقُوقَنَا». (1)