حاکمیت و حکمرانی در نهج البلاغه صفحه 97

امام علی(علیه السلام) در سخنی دیگر انسان را از بردگی مال و ثروت و دنیا بر حذر می دارد و به حریت و آزادگی دعوت می کند و می فرماید:

«الدُّنْیَا دَارُ مَمَرٍّ لَا دَارُ مَقَرٍّ وَالنَّاسُ فِیهَا رَجُلَانِ رَجُلٌ بَاعَ فِیهَا نَفْسَهُ فَأَوْبَقَهَا وَرَجُلٌ ابْتَاعَ نَفْسَهُ فَأَعْتَقَهَا». (1)

دنیا گذرگاه است نه قرارگاه، مردم در این معبر و گذرگاه بر دو دسته اند: برخی خود را می فروشند و برده می سازند و خویشتن را تباه می کنند، و برخی خویشتن را می خرند و آزاد می سازند.

حقیقت این است که آن جایی که انسان فکر می کند بنده و برده دنیاست، در حقیقت بنده مال و ثروت ، بنده خصایص روحی خود، بنده خوی حیوانیت خود و بنده حرص است؛ یعنی خود را به بردگی فروخته است؛ درحالی که پول، زمین، گوسفند و ماشین نمی تواند انسان را به بردگی بکشد؛ امّا اگر انسان دقت کند، در می یابد که این خود اوست که خود را به بردگی کشیده است و قوه حرص، طمع، شهوت، خشم، افزون طلبی و قوه منفعت جویی او را برده کرده است. آزادی معنوی، در حقیقت به معنای آزادی انسان از خود و آزادی از این نوع بردگی هاست. هر وقت انسان بر خشم، حرص، شهوت و دنیاطلبی خود مسلّط شد، به آزادی معنوی می رسد، و این همان معنای آزادی عرفانی و معنوی است.

آزادی اجتماعی

قرآن کریم با منطق روشن بر لزوم و اهمیت آزادی اجتماعی تأکید کرده