پرتوی از انوار نهج البلاغه صفحه 29

صفحه 29

است که خود چیزی محسوس نباشد ولی آثارش محسوس باشد، مانند نیروی جاذبه که نمی توان آن را دید ولی مثلا می بینیم که زمین همه ی اشیاء را بخود جذب می کند و مانند نیروی برق که آن را نمی بینیم ولی اثر روشنائی و حرارت و تحریک آن را حس می کنیم و یا نیروی عقل آدمی که محسوس نیست ولی آثار آن را از کشف علوم و حل مشکلات و تدبیر و تنظیم امور مشاهده می کنیم.

این دو گونه ادراک اگر چه روشنگر حقایق اشیاء به تمام معنی نیست ولی تا اندازه ای حدود و مشخصات و ویژگیهای آنها را روشن می سازد اما درباره ی وجود حق تبارک و تعالی، این اندازه ادراک نیز حاصل نمی شود، زیرا ذات و صفات خدا نامحدود و مرز ناپذیر است و ادراک آدمی محدود و مرز پذیر و روشن است که برای محدود، احاطه ی علمی پیدا کردن به

نامحدود میسر نیست.

بلی از راه آثار وجود حق تعالی می توان فهمید که او وجودی است جامع همه ی کمالات و حد و مرزی هم برای کمالات او نیست.

از این رو پیامبر خاتم (ص) که اشرف پیامبران و اکمل خردمندان است در این باره اظهار ناتوانی نموده فرموده است ما عرفناک حق معرفتک(1).

(خدایا ترا آنچنان که سزاوار شناسائی تو است نشناختیم)

دوم: از جمله فنون علم بلاغت تشبیه معقول به محسوس است، یعنی

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه