حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 165

دیگران لذتها می برند و از مستهلک ساختن نقدینه ی حیات کوشندگان در مسیر حیات معقول برای دست یافتن به اهداف نابخردانه ی خود مست می شوند.

زانکه هر بدبخت خرمن سوخته

می نخواهد شمع کس افروخته

قل هل ننبئکم بالاخسرین اعمالا الذین ضل سعیهم فی الحیاه الدنیا و هم یحسبون انهم یحسنون صنعا(2).

«بگو به آنان: آیا درباره ی خسارت دیدگان در کارهای خود خبری به شما بدهم، آنان کسانی هستند که کوشش ایشان در زندگانی دنیوی تباه شده، و با اینحال گمان می کنند کار نیکو انجام می دهند» آنهمه اصرار که قرآن در تحریک به عمل صالح می نماید، نه تنها برای اینست که خداوند سبحان نمی خواهد بشر در این زندگی چند

روزه ی دنیا باری بر دوش مردم کوشنده و فعال نباشند، بلکه، بایستی روی کارها و فعالیتهای مردم جامعه محاسباتی انجام بگیرد، که می دانی به کارشکنان کارافزا داده نشود.(3).

و نقدینه ی حیات آدمیان که در راه کار و فعالیت مستهلک می شود با نسبت عادلانه ای در مجرای مبادله قرار بگیرد. اینست معنای عمل صالح که کتاب الهی سخت روی آن اصرار می ورزد.

*****

(1) سعیکم شتی (اللیل آیه ی 4) «کوشش شما پراکنده و متضاد است».
(2) الکهف آیه ی 103.
(3) تعبیر کارافزا در دفتر سوم مثنوی مولوی ص 206 در عنوان «مثل زدن در رمیدن کره ی اسب از خوردن آب و سبب شخولیدن سایسان» آمده و به کسانی گفته می شود که نه تنها کارشان مفید نیست بلکه کار آنان را هم که سودمند است می شکنند یا مختل می سازند.

مالک خویشتن باش

فاملک هواک و شح بنفسک عما لا یحل لک فان الشح بالنفس الانصاف منها فیما احبت او کرهت «مالک هوای خود باش و از آنچه که برای تو حلال نیست سخت خودداری کن، زیرا عدالت درباره ی خود همانا خودداری برای مهار نفس درباره ی خواسته ها و ناگواریهاست»

مالک خویشتن باش یعنی چه؟

مالکا، مهم آن نیست که همه ی ثروتهای زیرزمینی و روی زمینی در اختیار تو باشد، چه اهمیتی دارد که مالک همه ی قدرتها و امتیازات دنیا باشی؟! چه ارزشی دارد که سرنوشت مشتی انسانهای ناتوان در سلطه ی مالکیت تو قرار بگیرد، گیرم که مردم همه ی جوامع دنیا تحت فرمان تو باشند، حتی نفس کشیدن آنان مربوط به اجازه ی تو باشد، با این حال اگر تو مالک

خویشتن نباشی، آن امتیازات و امور جالب تو را مملوک خود خواهند ساخت، کسی که مالک خویشتن