حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 201

کرده ایم: برای انجام چنین تعهدی صبر و تحملی بسیار باید که در برابر انگیزه های ناحق و عوامل نفسانی حداکثر مقاومت را داشته باشد، و بدیهی است که اینگونه صبر و تحمل بدون خلوص نیت و صفای درونی و نیل به اخلاق و فضیلت که باعث برخورداری از توفیقات ربانی می گردد، امکان پذیر نمی باشد، در این موقع است که کار زمامدار از سوداگریها و خودنمائیها و سلطه گریها بالاتر می رود و طعم حیات انسانهائی را که خدا توجیه زندگی آنان را به او سپرده است، می چشد.

انصف الله و انصف الناس من نفسک و من خاصه اهلک و من لک فیه هوی من رعیتک، «انصاف برقرار کن میان خدا و مردم و خویشتن و دودمان خاص خود و هر کسی از رعایایت که به او رغبتی داری»، این وظیفه ی بسیار مهم و احیاءکننده ی جامعه نیز در همان قسمت چهارم- نوع دوم از دستورات امیرالمومنین علیه السلام برای زندگی شخصیت مالک اشتر شماره 12 مشروحا بحث شده است.

زمامدار اسلامی نباید هرگز از عفو و اغماضی که کرده است پشیمان شود

و لا تندمن علی عفو «هرگز نباید از عفوی که درباره ی کسی روا داشته ای نادم و پشیمان باشی».

آیات قرآنی و احادیث معتبر که دلالت بر اهمیت عفو و اغماض می نمایند، بسیار فراوانند، از آنجمله:

1- و جزاء سیئه سیئه مثلها، فمن عفا و اصلح فاجره علی الله(1).

«و مجازات هر گناهی، کیفری است مانند آن، پس هر کس عفو

کند و اصلاح نماید پاداش او بر خدا است».

2- و ان تعفوا اقرب للتقوی،(2).

«و اگر عفو کنید، عفو به تقوی نزدیکتر است».

3- ان تبدوا خیرا او تخفوه او تعفوا عن سوء فان الله کان عفوا قدیرا(3).

«اگر خیری را آشکار کنید و یا یک بدی را عفو کنید خداوند پاداش شما را خواهد داد، زیرا عفو و قدرت از صفات خداوندیست».

4- یا ایها الذین آمنوا ان من ازواجکم و اولادکم عدوا لکم فاحذروهم و ان تعفوا و تصفحوا و تغفروا فان الله غفور رحیم(4).

«ای کسانی که ایمان آورده اید، برای شما از