حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 222

الیمن: کیف اصلی بهم؟ فقال: صل بهم کصلاه اضعفهم و کن بالمومنین رحیما «و هنگامی که برای نماز جماعت با مردم ایستادی، نماز تو نباید مردم را متنفر کند و نباید نماز را با وارد کردن نقص ضایع کنی، زیرا میان مردم معذور و نیازمند وجود دارد که نمی تواند نماز را طولانی بخواند و من از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم موقعی که مرا به یمن می فرستاد پرسیدم: چگونه با مردم نماز بخوانم؟ فرمود: مطابق حال ناتوان ترین آنان نماز بگذار و به مردم باایمان مهربان باش»، در این وظیفه ی بزرگ الهی باز خداوند متعال حال مردم ناتوان را مطرح فرموده، و دستور به مراعات حال آنان می فرماید و از امثال این دستورات به خوبی روشن می شود که وضع حیاتی مردم ناتوان چقدر باید مورد اهمیت قرار بگیرد.

زمامدار نباید خود را از مردم دور و پوشیده نگه بدارد

و اما بعد، فلا تطولن احتجابک عن رعیتک، فان احتجاب الولاه عن الرعیه شعبه من الضیق و قله علم بالامور، و الاحتجاب منهم یقطع عنهم علم ما احتجبوا دونه فیصغر عندهم الکبیر و یعظم الصغیر و یقبح الحسن و یحسن القبیح، و یشاب الحق بالباطل. و انما الوالی بشر لا یعرف

ما تواری عنه الناس به من الامور و لیست علی الحق سمات تعرف بها ضروب الصدق من الکذب، و انما انت احد رجلین: اما امروء سخت نفسک بالبذل فی الحق، ففیم احتجابک من واجب حق تعطیه، او فعل کریم تسدیه او مبتلی بالمنع، فما اسرع کف الناس عن مسئلتک اذا ایسوا من بذلک، مع ان اکثر حاجات الناس الیک مما لا موونه فیه علیک من شکاه مظلمه و طلب انصاف فی معامله «هرگز دوری و مخفی شدنت از مردم جامعه طولانی نباشد، زیرا اختفای زمامداران از مردم جامعه موجب نوعی تنگدلی و کم اطلاعی از امور است و اختفای زمامدار علم به علت مخفی شدن را از مردم قطع می کند، در نتیجه موضوعی بزرگ در نزد آنان کوچک و کوچک بزرگ، و نیکو قبیح و قبیح نیکو تلقی می شود، و حق با باطل مخلوط می گردد، زمامدار (هم) بشری است، هر امری را که مردم از او مخفی کنند، نخواهد شناخت، و برای حق آن نشانه های آشکار نیست که انواع راستش از دروغش تشخیص داده شود و شناخته گردد، و جز این نیست که تو یکی از دو کس خواهی بود، یا تو آن کسی هستی که نفس تو سخی و دستت برای عطا در راه حق باز است، پس چرا خود را از به جا آوردن حقی که عطا خواهی کرد، یا از انجام کاری که ناشی از کرامت تست از مردم مخفی می داری! یا تو کسی هستی که مبتلاء به بخل و ممانعت هستی، در اینصورت به جهت نومیدی که مردم از تو خواهند داشت خودداری خواهند کرد. به

اضافه ی اینکه اکثر نیازمندیهای مردم به تو چیزهائی است که برطرف نمودن آنها