حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 245

به غضب و عوامل ناآگاه و غیراختیاری صادر گردد، ارتباطی با شخصیت ندارد. امیرالمومنین علیه السلام در آخر این دستور راهنمائی بسیار بااهمیتی برای زمامداران می نمایند که هر انسانی که سهمی در مدیریت و توجیه انسانها دارد، لزوما، آن راهنمائی را باید بپذیرند، می فرماید: و لن تحکم ذلک من نفسک حتی تکثر همومک بذکر المعاد الی ربک. «و تو نخواهی توانست این خودداری و مالکیت را در نفس خود تثبیت کنی مگر اینکه در فکر جدی معاد و بازگشت به طرف پروردگارت باشی»،(1) این است حقیقتی که درمان همه ی دردها و پاسخ همه ی سئوالات بشری را با کمال وضوح بیان می کند. توضیح اینکه اگر قضیه ی حیاتی انا لله و انا الیه راجعون (ما

همه از آن خدا و همگان به سوی او بازگشت می کنیم) برای یک انسان مورد پذیرش نباشد قطعی است که هیچ انگیزه ای برای تعدیل خودخواهیهایش که گاهی در شکل غضب و نخوت و هجوم و فشردن گلوی ناتوانان جلوه می کند، و گاهی در شهوترانی بی مهار و گاه دیگر در شهرت طلبی و غیرذلک، وجود نخواهد داشت.

*****

زمامدار اسلامی موظف است همواره از حکومتهای عادله ای که پیش از او بوده اند درسها بیاموزد

زمامدار اسلامی موظف است همواره از حکومتهای عادله ای که پیش از او بوده اند درسها بیاموزد

و الواجب علیک ان تتذکر ما مضی لمن تقدمک

من حکومه عادله «و بر تو واجب است به آنچه که بر حکومت عادل پیش از تو گذشته است متذکر شوی».

در دستور شانزدهم (هیچ زمامدار اسلامی نباید سنتهائی را بشکند که صاحبنظران با صلاحیت جامعه ی اسلامی به آنها عمل نموده اند و آن سنتها موجب هماهنگی معقول مردم جامعه بوده و آنان را اصلاح کرده است) مباحث مشروحی مطرح نموده ایم می توانید مراجعه فرمائید.

سپس می فرماید: او سنه فاضله او اثر عن نبینا صلی الله علیه و آله و سلم، او