حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 268

پاک آدمیان وجود ندارد؟ بلی حتما وجود دارد که هیچ مکتبی تاکنون قدرت مخالفت با آن را نداشته است، اینست حاکمیت خداوندی بر مردم به وسیله ی پیامبران که کاری جز شکوفا ساختن نهادهای مثبت انسانها ندارند.

2- همه ی فلاسفه و دانشمندان انسان شناس با همه ی اختلافاتی که در جهان بینی و انسان شناسی دارند، در این مسئله اتفاق نظر دارند که انسان در مسیر تکاملی به آن عظمت و استقلال می رسد که می تواند اصول بنیادین سرنوشت حیات خود را بارور ساخته از امتیازات حیات معقول برخوردار گردد. پیگیری مستمر پیشتازان راستین بشری در گذرگاه قرون و اعصار برای تقویت و به فعلیت رسانیدن این عظمت و استقلال بسیار جدی تر از آن بوده است که حمایتگران قدرت پرستی و خودمحوری و «ماکیاولی گری» بتوانند آن را شوخی تلقی نمایند و «نیچه» و «توماس هابس» برای او فلسفه بگویند و «واتسون» و «اسکینر» هم روانشناسی برای او تلقین نمایند. این عظمت و استقلال بر پایه ی آن آزادی که آدمی را به مرحله ی اختیار باید برساند، استوار شده است. جستجوی جدی این آزادی و اختیار در نهاد بشری از اساسی ترین نمودهای حاکمیت خداوندی بر

انسانها است. رهائی از عوامل جبری و شبه جبری برون ذاتی و به دست آوردن اختیار را نمی توان به یک مشت عوامل و پدیده های جبری طبیعت و بنی نوع انسانی مستند ساخت. تلاش برای این رهائی بوده است که بشر را همواره از سقوط پرتگاههای نابودکننده حفظ نموده است. این اختیار که عبارتست از آزادی شکوفا در مسیر خیر و کمال بدون پذیرش موجود برین (الله) و احساس تعهد برای وصول به خیر و کمال که قطعا ریشه ی فوق طبیعی دارد، امکان پذیر نیست، بنابراین، معنای حاکمیت خدا چنین است که خداوند متعال بذرهای خیر و کمال را در نهاد انسانها کاشته و به وسیله ی عقل و وجدان و پیامبران عظام، رویاندن و به عظمت رساندن آن بذرها را از انسانها می خواهد.

*****

(1) مرحوم آیه الله العظمی آقا میرزا محمدحسین نائینی در کتاب تنبیه الامه و تنزیه المله ص 17 این توهم باطل را با عبارات زیر مردود می سازد (چنانکه گردن نهادن به ارادات (اراده ها و خواسته ها) ی دل بخواهانه ی سلاطین جور در سیاستهای ملکیه (مالکیت) عبودیت (بردگی) آنان است همینطور گردن نهادن به تحکمات (زورگوئیهای) روسای مذاهب و ملل که به عنوان دیانت ارائه می دهند، عبودیت آنان است.
(2) الرعد آیه ی 17.
(3) الحدید آیه ی 25.

نظریه افلاطون و ژان ژاک روسو در شرایط حکومت و قانون و تفاوت میان آن دو

3- همه ی ما می دانیم که گروهی از پیشتازان معرفت بشری از این حقیقت که زمامداران باید از حکمای راستین بوده باشند به طور جدی طرفداری کرده اند. از چشمگیرترین پیشتازانی که این حقیقت را مطرح کرده اند، «افلاطون» الهی است که در کتاب (جمهوریت) در گفتگوئی میان

«سقراط» و «غلوکون» چنین می گوید: من- ما میان فلاسفه حقیقی و دجالهای فیلسوف نما فرق گذاشته ایم- روشن است که گروه اول (فلاسفه ی حقیقی) هستند که باید به حکومت و زمامداری انتخاب شوند، اکنون مقداری از امتیازات فلسفه ی حقیقی