حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 294

2- افشاگری عیوب مردم (بدون عامل مجوز) و همچنین توهین به حیثیت و کرامت هر انسانی ممنوع است.

3- باید از به وجود آمدن عقده ی کینه زای در درون انسانها پیشگیری شود و در صورت بروز عقده باید به هر

نحو ممکن مرتفع گردد، (مگر کینه هایی که در سرتاسر تاریخ و در همه ی جوامع، مردم تبهکار درباره ی انسانهای شایسته و نظامی عالی سیاسی و حقوقی و اقتصادی و دینی و فرهنگی عمومی دارند).(1).

4- برای حکم در میان مردم، باید بهترین اشخاص از نظر زمامدار تعیین شود. پوشیده نیست که منظور از زمامدار امثال مالک اشتر است که شرایط تصدی آنان به زمامداری در همین فرمان با شدیدترین دستورات تذکر داده شده است.

5- از نظر اقتصادی همه ی مردم باید از معیشت عادلانه برخوردار شوند، و در شایستگی صرف بودجه های بیت المال که یکی از مهمترین آنها مالیات است تفاوتی ندارند.

6- سرعت در برطرف کردن نیازهای همه ی مردم جامعه.

7- مرتفع ساختن نیازهای معمولی مردم مستلزم مشقت زیادی نیست.

8- پیمانی که زمامدار با کسی یا گروهی از مردم، منعقد می کند، نباید موجب ضرر بر مردم دیگر باشد.

9- در آن امور که همه ی مردم با یکدیگر مساویند، نباید ترجیح و اولویتی به فردی یا گروهی خاص در نظر گرفته شود.

10- زمامدار باید رحمت و محبت و لطف بر عموم مردم را با قلب خود دریافت نماید.

11- محبوبترین امور در نزد زمامدار باید معتدلترین امور در حق، و گسترده ترین آنها در عدل و جلب کننده ترین آنها در رضای مردم باشد.

12- باید برای جلب رضایت واقعی مردم همه ی آنان مشمول احسان بوده و سختیهای آنان در زندگی برطرف گردد.

13- همواره عوامل رضایت و خوش بینی مردم باید جلب شود.

14- هیچ سنت شایسته ای که صلحاء و سابقین این امت به آن عمل نموده اند، و آن سنت موجب به هم

پیوستگی و هماهنگی مردم بوده، و آنان بر مبنای آن اصلاح شده اند، نباید شکسته شود.