حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 318

می باشند منافاتی با آیات مورد بحث ندارد، مانند: قل یتوفاکم ملک الموت الذی و کل بکم (السجده آیه ی 11) «به آنان بگو ارواح را ملک الموتی که به شما وکیل شده است، می گیرد» زیرا ملک الموت که عزرائیل نامیده می شود، چیزی جز وسیله ی محض در برابر دستور خداوندی (چنانکه در روایات آمده است) نیست، همانگونه که فرشته یا فرشتگانی در ایجاد تشکیل اعضای بدن آدمی در جنین، کار انجام می دهند و آنها چیزی جز وسیله نیستند و فاعل حقیقی خدا است، هو الله الخالق الباری ء المصور... (سوره الحشر آیه ی 24) «اوست خداوند آفریننده و به وجود آورنده و صورتگر...» و وساطت فرشتگان در شکل و تصویر مرکب حیات و قبض روح در هنگام مردن، به جهت عظمت هر دو پدیده است، که خود ارتباط مستقیم دو پدیده را با فیض خداوندی روشنتر اثبات می کند. ولی در آفرینش دیگر موجودات و از بین رفتن آنها مانند جمادات و گیاهان و دیگر حیوانات، فرشتگان الهی که وساطت در تشکیل اعضای مادی انسان و از دنیا رفتن وی می نمایند، دخالت و وساطتی نمی کنند.

حق کرامت انسانی(3).

چنانکه برای درک معنای حق حیات مجبور بودیم نخست معنای حیات را بفهمیم همانطور برای شناخت و حق کرامت نیز مجبوریم اولا معنای خود کرامت را بفهمیم. کرامت به معنای شرافت و عزت و حیثیت ارزشی است که منشاء احترام یک موجود می باشد. در لغت معنای دیگری برای این لفظ گفته شده است که با تنوع ترکیبات جمله بندی، معانی گوناگونی می تواند قابل استفاده از

این لفظ بوده باشد، مانند: بزرگی ورزیدن، سخاوت و جوانمردی و نوازش و احسان و بزرگواری و بخشندگی و داد و دهش و بزرگوار داشتن کسی، احترام، توقیر، این معانی در لغت نامه ی مرحوم دهخدا در ماده ی (ک، ر) آمده است. آنچه که در مبحث ما مناسب