حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 344

کرده است که اجازه می دهد کوه آتشفشان، هر چه از مواد سوزاننده در درون دارد بیرون بریزد و میلیونها جاندار را در راه آزادافشانی خود بسوزاند و تباه کند!! آیا واقعا اینگونه متفکران با اینکه می دانند لازمه ی سخنانشان چیست، باز اینگونه حرفها را به زبان می آورند؟! یا اینکه فقط می خواهند سخنی گفته باشند و تبدیل به یک حکایت برجسته ی تاریخی شوند؟! افسوس!

ما چو خود را در سخن آغشته ایم

از حکایت ما حکایت گشته ایم

احتمال دیگری هم وجود دارد

و آن اینست که شاید «ولتر» می خواست میدان مناسبی از فضای محیط را برای بیانات خود باز کند. در یکی از جملات آموزنده ای که از مشهورترین دانشمند قرن اخیر در خاطر دارم، چنین آمده است: «معمولا آزادی بیان و تبلیغ در طول تاریخ، موقعی مورد شدیدترین دفاع قرار گرفته است که جمعی می خواستند عقائد خود را مطرح و آن را بقبولانند».

ما در این مبحث به بعضی از نتائج آزادی نامعقول بیان اشاره می کنیم و سپس آن را از دیدگاه اسلام مطرح می نمائیم.

بعضی از نتائج آزادی نامعقول بیان

1- موضوعیت پیدا کردن خود بیان، با قطع نظر از اینکه محتوای بیان چیست؟ همه ی ما می دانیم که در این دنیا فراوانند اشخاصی که فقط می خواهند حرفی بزنند و به اصطلاح معروف تا خودشان را سبک کنند و اما اینکه سخنانشان دارای چه محتوائیست، مورد توجهشان نیست.

2- برخی اشخاص هستند که سخنانی برای خودشان دارای اهمیت زیادی است و گمان می برند آن سخنان برای همگان دارای اهمیت است، لذا از راه دلسوزی! به مردم جامعه، عشق سوزانی برای بیان آن سخنان دارند!

3- کسانی هستند که عاشق مطرح شدن در جامعه هستند و هیچ وسیله ای برای طرح شدن در جامعه، جز سخن پراکنی ندارند، باید حرف بزنند تا مورد توجه قرار بگیرند! البته اگر گوینده ی سخن واقعا دارای سرمایه ای مفید بر جامعه باشد که می خواهد به وسیله ی بیان سخنانش، برای جامعه نفعی برساند و این کار نیازمند شناخته شدن او باشد، اشکالی نیست و این هدف انسانی غیر از آن هدف پست است که می گوید:

«ای مردم، به من نگاه کنید»!!

دم بجنبانیم ز استدلال و مکر

تا که حیران ماند از ما زید و بکر

طالب حیرانی خلقان شدیم

دست طمع اندر الوهیت زدیم!

گر به بستانی رسی زیبا و خوش

بعد از آن دامان خلقان را بکش

4- بیان جملات جالب و تکان دهنده با قطع نظر از اینکه پس از آنکه مستمع یا