حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 356

نبوده است.

آیا با نظریه ی چاره جویانه، رقابتها در تکاپوی معرفتی به رکود نمی گراید؟

پاسخ سئوال فوق منفی است، اولا- مگر تحقیقات پزشکی و داروشناسی و داروسازی و لزوم بررسیهای متنوع برای تجویز و به رسمیت شناختن نتایج آن تحقیقات پزشکی و داروئی، رقابتهای علمی سازنده را در دانشکده ها و مراکز آموزشی و آزمایشگاهها دچار رکود کرده است؟!

ثانیا- با نظریه ی مزبور که مطرح نمودیم، رقابتهای سودجویانه و مبتنی بر غرضهای غیرانسانی که معمول است، از بین می رود و رقابتهای سازنده و اعلا جانشین آنها می گردد، زیرا به اضافه اینکه شخصیتهای کاملا آگاه و متخصص و عادل که متصدی تحقیق و بررسی اندیشه های نوظهور در علوم انسانی و کلیات هستی می باشند (و خود دائما در حال تحقیق و مطالعه و تلاش فکری پیرامون اندیشه ها و موضوعات مربوطه به سر می برند) خود همین شخصیتهای والا مقام طرف رقابتها و مسابقه های فکری قرار می گیرند، چنانکه بارها تصریح و تاکید کردیم به جهت آزادی اندیشه و تحقیق دیگران نیز در تکاپوی فکری در حال رقابت و مسابقه می باشند، زیرا آن هیئت متخصصان آگاه و عادل دائما جامعه را در جریان قضایا خواهند گذاشت که مثلا دانش پژوهان و محققان محترم، در پیرامون فلان مسئله یا مسائل انسانی نظریاتی دارید مطرح کنید، زیرا اندیشه های جدیدی درباره ی آن مسئله یا مسائل مطرح و در جریان تحقیق و پژوهش قرار

گرفته است، بدین ترتیب، نه تنها رقابتهای علمی سازنده راکد نخواهد گشت، بلکه شدیدا به جریان معقول خواهد افتاد.

*****

(1) اما حقیقت چیست؟ حقیقت اینست که اگر واقعیتی جز نوآوری برای مرتفع ساختن ملالت یکنواختی زندگی به مردم عرضه نشود کاری که انجام گرفته است آب زدن بر روی برای برطرف کردن کسالت خواب آلودگی میباشد، آب بر روی زدن برای برطرف کردن کسالت خواب آلودگی، نمیتواند بیداری را تفسیر کند و تکلیف انسان را در حال بیداری و هشیاری روشن بسازد. چنانکه ناآگاهان برای مرتفع ساختن کسالت و ملالت تلاوت قرآن مجید را وسیله می سازند.

خویشتن مشغول کردن از ملال

باشدش قصد از کلام ذوالجلال

کاتش وسواس را و غصه را

زان سخن بنشاند و سازد دوا

بهر این مقدار آتش شاندن

آب پا و بول یکسان شد بفن

آتش وسواس را این بول و آب

هر دو بنشانند همچون خمر و خواب

لیک گر واقف شود زین آب پاک

که کلام ایزد است و روحناک

نیست گردد وسوسه ی کلی ز جان

دل بیابد ره بسوی گلستان

همانگونه که برای نیل بحالت آرامش والای روحی شراب و دیگر وسائل تخدیر نمی تواند کاری انجام بدهد. فقط کاری که از دست وسائل تخدیر برمی آید دقائق یا ساعتهائی است که با مختل کردن عوامل هشیاری انسان را در ناهشیاری موقت و مضر بر مغز و روان فرومی برد و پس از آن مدت محدود او را بهمین عالم هشیاری در عرصه ی تبلورگاه قوانین به حرکت وامیدارد.

جمله عالم ز اختیار و هست خود

میگریزد در سر سرمست خود

میگریزند از خودی در بیخودی

یا به مستی یا به شغل ای مهتدی

تا دمی از هوشیاری وارهند

ننگ خمر و بنگ بر خود

می نهند.

(2) زندگی «اینیشتن»، «فیلیپ فرانک»، ترجمه ی آقای حسن صفاری ص 541 و 542.
(3) این جمله را بعضی از نویسندگان به «ولتر» نسبت داده اند، ما از صحت و بطلان نسبت این جمله به «ولتر» اطلاعی نداریم، لذا انتقادی که در فوق به جمله ی مزبور می نمائیم، متوجه گوینده ی آن جمله است هر کس که باشد.
(4) آل عمران آیه ی 71.
(5) البقره آیه ی 159.
(6) الاصول من الکافی- محمد بن یعقوب کلینی ج 1 ص 41 و 43.
(7) الاصول من الکافی- محمد بن یعقوب کلینی ج 1 ص 41 و 43.
(8) ماخذ مزبور 35.
(9) وسائل الشیعه- شیخ حر عاملی ج 6 ص 510.
(10) اصول کافی ج 2 ص 164، مضمون در کتاب تحف العقول ص 49، تالیف الحسن بن علی بن شعبه.
(11) العنکبوت آیه ی 69.

آزادی رفتار

شاید بتوان گفت: بیش از یک قرن است که برخی از جوامع که خود را متمدن نامیده اند، این آزادی را هم به طور مطلق چه با وسائل معمولی بیان و چه در تدریسهای دانشگاهی و هرگونه وسائل تبلیغ ترویج نموده و گاهی هم یکی از افتخارات ترقی و اعتلای جوامع خود تلقی کرده اند. جمله ای که این آزادی را بیان می کند، اینست: «فقط مزاحم حقوق دیگران مباش، سپس هر چه می خواهی بکن». در مقابل این جمله ی ضدانسانی، بایستی در نظر بگیریم که مشاهدات و تجارب دائمی اثبات می کند که هرگز چنین نبوده است که تمایلات و خواسته های انسان به طور عموم، موافق عقل و منطق واقعیات بوده باشد زیرا آن قسمت از