حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 359

مشغول دریافت سود و لذت خویش یا مشغول تحصیل مقدمات آن دو می باشند و کسی پیدا نمی شود که اعتنائی به تحقیقات شما داشته باشد. استاد کاغذ و قلم را بر زمین نهاد و گفت: آه، مگر من انسان نیستم؟ مگر برای آشنائی شخصیت خویشتنم یک عمر تحقیق و تفکر زیاد است؟ برخیز و برو که «وقت تنگ و می رود آب فراخ».

ثانیا- آیا شما می توانید تصور کنید که یک انسان در یک جامعه زندگی کند و خطی پولادین پیرامون آن انسان

کشیده شود که تاثیر و تاثر او از جامعه به کلی قطع شود؟! اگر چنین تصوری داشته باشید قطعا باید در انسان شناسی خودتان با سرعت و به طور جدی تجدیدنظر نمائید، زیرا انواعی از ارتباطات که انسانها با یکدیگر دارند- از ارتباط جنسی گرفته تا ارتباط مدیریت و آموزش و سیاست و حقوق و ده ها امثال این ارتباطات، نمی گذارد یک انسان در جامعه مانند یک انسان در خلاء محض زندگی کند. کسانیکه منکر سرایت بیماریها و پلیدیهای روانی هستند، هنوز در شناخت انسان حتی گامهای اولیه را هم برنداشته اند اصل سرایت را در بیت زیر از «ابوالعتاهیه» بخوانید:

ما یصلح الناس و انت فاسد

هیهات ما ابعد ما تکابد(1).

(مادامیکه تو فاسد هستی، مردم صالح نخواهند گشت) (اگر چنین فکری می کنی که با اینکه تو فاسدی، دیگر مردم می توانند صالح باشند، تو بسیار دور از واقعیت می اندیشی و خلاف واقعیت تلاش می نمائی).

به نظر می رسد این بیماری مهلک (هر چه می خواهی بکن و فقط مزاحم دیگران مباش) از تفکیک نابخردانه ی مذهب، اخلاق، حقوق و سیاست از یکدیگر ناشی شده است که مدتی است با بیمار ساختن ارواح مردم جوامع، آنان را به تبعیدگاه پوچ گرائی (نیهیلیستی) می راند و تا آنموقع که تفکیک فوق در میان جوامع رواج داشته باشد، محال است برای مردم از حق و عدالت و آزادی معقول و خرد و وجدان و عشق اعلای انسانی و هدف اعلای زندگی، سخنی به میان آورد.

برای تکمیل این مبحث، داستان تفکیک فوق را از زبان «ربرت هوگوت جاکسون» دادستان دیوان کشور ممالک متحده ی آمریکا بشنوید: «به

نظر یک نفر آمریکائی اساسی ترین اختلافات در رابطه میان قانون و مذهب قرار دارد (البته اگر دقت کنیم فقط قانون و مذهب نیست که در آن جوامع از هم تفکیک شده است، بلکه حتی اختلاف هم ارتباطی با حقوق ندارد، چنانکه از محتوای جملات بعدی «جاکسون» روشن خواهد گشت) در غرب حتی در آن کشورها که عقیده ی محکم به تفکیک مذهب از سیاست ندارند، سیستم قانونی را یک موضوع