حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 386

افزودن بر شماره ی روشنان، اینست وظیفه اصلی)، بگذارید قهوه خانه نشینهای بیمار لذت گرائی و خودپرستی که زندگیشان به پوچی و پوچ گرائی می انجامد عربده ها بکشند و فریاد شکستن شیشه شخصیت شان را به جهانیان بشنوانند.

قسم سوم- طبقات از دیدگاه معرفت و علم: در جامعه ای که توجیه اسلامی نشده است همواره از این جهت سه طبقه وجود دارد، امیرالمومنین علیه السلام در طبقه بندی جامعه، این دیدگاه را در داستانی مختصر به «کمیل بن زیاد» فرموده است، داستان چنین است:

قال کمیل بن زیاد: اخذ بیدی امیرالمومنین فاخرجنی الی الجبان، فلما اصحر تنفس الصعداء ثم قال: یا کمیل بن زیاد، ان هذه القلوب اوعیه فخیرها اوعاها، فاحفظ عنی ما اقول لک: الناس ثلاثه، فعالم ربانی، و متعلم علی سبیل النجاه، و همج رعاع، اتباع کل ناعق، یمیلون مع کل ریح، لم یستضیئوا بنور العلم، و لم یلجئوا الی رکن وثیق. «کمیل بن زیاد گفته است: امیرالمومنین از دستم گرفت

و از شهر بیرون برد، تا به جبان رسیدیم، و هنگامی که به بیابان قدم گذاشت، نفس عمیق و طولانی کشید و سپس فرمود: ای کمیل بن زیاد، این دلهای مردم ظرفهائی است، بهترین آنها با گنجایش ترین آنها است پس یاد بگیر از من آنچه را که به تو می گویم: مردم بر سه گونه اند: 1- عالم ربانی، 2- متعلم در مسیر نجات، 3- مردم نابخرد و پیرو هوا و هوسها که از هر نعره زننده ای تبعیت می کنند، و در پای هر بادی بی اختیار در جست و خیزند، اینان پرتوئی از نور علم نگرفته اند و بر رکنی محکم تکیه نکرده اند» در این مورد تکلیف سیاست اسلامی همانگونه است که در قسم دوم از طبقات گفتیم: وظیفه ی سیاسی اسلامی در توجیه جامعه کم کردن از تعداد نابخردان و اسیر بادهای تمایلات و هوی و هوسها و افزودن بر شماره ی علمای ربانی و متعلمان در مسیر نجات است، این وظیفه را امیرالمومنین علیه السلام در خطبه ی 34 چنین فرموده است:

ایها الناس، ان لی علیکم حقا، و لکم علی حق، فاما حقکم علی فالنصیحه لکم، و توفیر فیئکم علیکم، و تعلیمکم کیلا تجهلوا و تادیبکم کیما تعلموا... «ای مردم، من حقی بر شما دارم، و شما هم حقی بر من دارید، اما حق شما بر من چند چیز است: خیرخواهی درباره ی شما و تکثیر بیت المال (برای تنظیم معاش شما) و تعلیم شما تا نادان نباشید و تادیب شما تا بدانید و آموخته شوید» همان جمله را که در قسم دوم از بعضی صاحبنظران نقل کردیم، در

این مورد هم می تواند منظور شود، یعنی وظیفه ی سیاسی اسلام اینست که جامعه را با تقلیل ناآگاهان و نابخردان و اسیران دست بسته ی هوی و هوس، و افزون به دانایان و خردمند و علمای ربانی و متعلمان در مسیر وصول به آزادی معقول توجیه نماید.