حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 398

لاولیائه، واقعا ذلک من هواک حیث وقع. و الصق باهل الورع و الصدق، ثم رضهم علی الا یطروک و لا یبجحوک بباطل لم تفعله فان کثره الاطراء تحدث الزهو و تدنی من الغره. «بدترین وزرای تو کسی است که پیش از تو برای اشرار وزیر بوده و در گناهان آنان شرکت داشته است، پس یار خاص تو نباشد، زیرا آنان یاران گنهکارانند و برادران ستمکاران، تو می توانی بهتر از آنان را جانشین بسازی که دارای نظریات و نفوذی مثل آنان بوده ولی مثل آنان بارها و وزرها و گناهانی که آنان بر دوش کشیده اند، ندارند. کسی را به وزارت انتخاب کن که هیچ ظالمی را بر ظلمش و هیچ گنهکاری را بر گناهش یاری ننموده است، اینگونه اشخاص مشقتی سبکتر از دیگران، و کمکی نیکوتر از سایرین برای تو دارند، اینان پیش از همه برای تو مهر می ورزند و با غیر تو کمتر الفت می گیرند.

اینگونه وزراء را خواص جلسه های سری و مجالس آشکار خود قرار بده، سپس مقدمترین آنان در نزد تو کسی باشد که حق تلخ را برای تو گویاتر از دیگرانند و برای

تو کمتر از دیگران در موارد ناشایست برای اولیاء الله کمک می کنند چه بخواهی و چه نخواهی، و بپیوند به اهل ورع و صدق، سپس آنان را تادیب کن که در مدح تو مبالغه نکنند، و ترا در باطلی که انجام ندادی ستایش ننمایند، زیرا مداحی تکبر می آورد و به گردنکشی نزدیک می سازد».

امیرالمومنین علیه السلام در این فرمان مبارک وظائف وزراء را مشروحا تعیین نفرموده است، و به نظر می رسد که در این فرمان نظر مبارک امیرالمومنین علیه السلام درباره ی وظائف وزراء همان است که در عرف سیاسی اقوام و ملل بوده و در جریان است، مانند مشورت، مطلع ساختن زمامدار از آنچه که در جامعه می گذرد، اجرای قوانینی که وضع شده است، چه با وضع مستقل مانند قوانین موضوعه برای تشخیص حوادث و موضوعات و صلاح و فساد جامعه به وسیله ی قانونگزاران، و چه به عنوان تفسیر و تطبیق قوانین (بر حوادث و موضوعات جاریه که) به وسیله ی دین الهی مقرر شده است. این قسم از اجراء از زمان به وجود آمدن مجلس شوری که در زمان ما پس از انقلاب مجلس شورای اسلامی نامیده می شود، به وسیله ی وزراء صورت عمل به خود می گیرد.

امیرالمومنین علیه السلام در عبارات خود، جملاتی صریح به عنوان شرائط مشخص وزارت بیان نفرموده اند، بلکه همان شرائط و صفاتی است که برای هر کسی که مدیریتی در جامعه ی اسلامی به عهده دارد ضروری است، اگر چه اعضای مجموعه ای که مدیر متصدی اداره ی آنست منحصر در یک یا دو نفر باشد و کاری که محصول آن

مجموعه است مثلا جمع آوری نامه ها و قرار دادن آنها در قفسه ها است.

شرط اساسی وزیری که انتخاب می شود: وزیر نباید از جمله ی کسانی باشد که سابقه ی