حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 412

موظفند و اختصاصی به طبقه ی ارتشیان ندارد، لذا این مسئله پیش می آید که حکمت بیان این وظیفه ی عمومی در میان صفات و وظائف ارتشیان چیست؟ در پاسخ این سئوال می توان گفت: احتمال قوی می رود که امیرالمومنین علیه السلام با نظر به این دو قضیه: 1- «که هدف اساسی حکومت و حاکم برقرار ساختن عدالت در جامعه و توجیه مردم به حیات معقول است»: 2- «از طرف دیگر استقرار و گسترش عدالت در جامعه پس از دفع مزاحمت دشمنان خارجی و داخلی امکانپذیر می گردد و این وظیفه به عهده ی ارتشیان است» بنابراین دو قضیه است که زمامدار هر قدر که بتواند باید در آماده ساختن یک ارتش نیرومند و الهی که جنود الله به آن صدق کند، تکاپو و تلاش نماید، این جملات در قسمت نهم بحث سوم مشروح تر مورد تحقیق قرار گرفته است.

زمامدار باید آرزوهای معقول آنان را برآورد

فافسح فی آمالهم «عرصه را برای آرزوهای آنان بگستران»، مسلم است که مقصود امیرالمومنین علیه السلام آن نیست که آنان هر چه را آرزو

کنند، زمامدار باید آنها را تصدیق نموده و جامه عمل بپوشاند زیرا به اضافه اینکه همه ی آمال و خواسته های انسانها در هر گروهی که باشند، منطقی و قابل عمل نیست، خود اعتیاد آنان به آرزوها، واقعیتها را از دیدگاهشان ناپدید و به جای آنها تخیلات و اوهام و اشتیاقهای بی اساس را جانشین می سازد، وانگهی آرزوهای دور و دراز خود یکی از آن دو موضوع است که امیرالمومنین علیه السلام بیم و هراس خود را از آنها ابراز می فرمود: ان اخوف ما اخاف علیکم اثنان: اتباع الهوی و طول الامل «شدیدترین ترسی که من برای شما دارم دو چیز است: پیروی از هوی و طول آرزو» بنابراین، و با نظر به اینکه ارتشیان اسلامی به برکت تعلیم و تربیتهای انسانی- الهی به درجه ی والای جنداللهی نائل گشته اند مقصود از آمال، ترقی و تکامل معقول در مسیر شغل لشکری الهی می باشد که از حساسیت فوق العاده ای برخوردار است، با برآوردن آمال و آرمانهای شغلی و تشویق دائمی ارتشیان که در جمله ی بعدی فرموده است، آنان تحریک و تشویق به مسابقه و تکاپو در میدان کسب امتیازات مفید می گردند.

سپاسگزاری مستمر برای ارتشیان

و واصل فی حسن الثناء علیهم «سپاسگزاری نیکو را در حق آنان دائمی بساز» اولاد آدم به آن بلوغ والا در کمال روحی نمی رسد که بی نیاز از تشویق و پاداش باشد مگر افراد بسیار استثنائی که حتی وصول به کمال را هم به عنوان آرایش روحی هدف گیری نمی کنند، در نتیجه طبیعی است که بایستی وضع روحی ارتشیان را همواره به وسیله ی بازگذاشتن میدان

ترقی و تکامل به درجات بالاتر و انواع تشویقهای دیگر در حال نشاط و انبساط نگهداری نمود.