حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 413

لازم است که آزمایشهائی که یک ارتشی به خوبی از عهده آن برآمده و سختیها را در راه از عهده برآمدن آنها متحمل شده است به حساب آورده و اعلان نمود

و تعدید ما ابلی ذوو البلاء منهم، فان کثره الذکر لحسن افعالهم تهز الشجاع و تحرک الناکل انشاء الله تعالی «یکی از وظائف حکومت و حاکم اینست که سختیهائی را که فرماندهان ارتشی حتی افراد معمولی آن (و بلکه هر صنف از خدمتگذاران جامعه متحمل شده و از آزمایشها به خوبی بیرون آمده اند)، مورد توجه و حتی مورد اعلان قرار بدهد، زیرا تذکر و شمارش و اعلان فعالیتهای نیکوئی که انجام می دهند مرد دلاور را از شدت نشاط ناشی از احساس قدردانی که درباره ی او صورت گرفته است وادار به هیجان، و قلب او را برای تکاپوی بیشتر به اهتزاز درمی آورد، و آن کسی را هم که کنار می گیرد و یا ضعیف النفس است، تحریک می نماید».

سپس امیرالمومنین علیه السلام یک دستور عمومی می دهد که همانگونه که شامل حال ارتشیان می شود، همه ی خدمتگذاران حکومت را در برمی گیرد: ثم اعرف لکل امری ء منهم ما ابلی، و لا تضیفن بلاء امرء الی غیره، و لا تقصرن به دون غایه بلائه، و لا یدعونک شرف امرء الی ان تعظم من بلائه ما کان صغیرا، و لا ضعه امری ء الی ان تستصغر من بلائه ما کان عظیما «سپس برای هر مردی از ارتشیان آزمایش صحیح و تکاپوئی که صورت داده است ارزیابی کرده و قدردانی نما، و کوشش و تحمل سختیها و آزمایشی که از یک ارتشی بروز کرده است، برای شخص دیگر منسوب مساز، و هیچگونه کوتاهی درباره ی

حد نهائی شناخت و پاداش و تقدیر درباره ی تلاش شخص تکاپوگر مکن، و هرگز موقعیت بالاتر و شرف یک انسان بزرگ باعث آن نشود که کار کوچک او را بزرگ بشماری، و همچنین موقعیت پائین و حقارت کسی باعث نشود که کار و تلاش بزرگ او را کوچک بشماری».

بحث مشروح این دستور در قسمت پنجم- شماره ی پانزده مطرح شده است، لطفا مطالعه کننده ی محترم مراجعه فرمایند، در همان بحث به یک نکته اشاره کرده ایم که آن را در اینجا مطرح می کنیم. در آن بحث چنین گفتیم که: وای به حال آن جامعه یی که ملاک حق و حقیقت را با اشخاص تعیین نمایند.

اینکه اکثریت مردم به شخصیتها بیشتر می گرایند تا خود حق و حقیقت، معلول انگیزه هائی است که ما در اینجا به طور مختصر توضیح می دهیم.(1).