حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 415

نخست ما باید وظیفه ی شخصیتهائی که مردم ملاک حق و حقیقت را در وجود آنها می بینند مطرح نمائیم و سپس به تفسیر و تحقیق آن علل هشتگانه بپردازیم، در این مسئله اقسام شخصیتها مختلف است، از آنجمله:

الف: شخصیتهائی که می توانند به جهت وابستگی و ارتباط مستقیم با خدا، ملاک تشخیص حق و حقیقت باشند، مانند انبیای عظام و اوصیاء آنها و ائمه ی معصومین علیهم السلام و اینان به جهت قدرت و ارتباطی که با واقعیتها دارند، به هر وسیله ای که ممکن است مردم را از گرایشها و قرار گرفتن در جاذبه ی آن بعد از شخصیتشان که تفاوتی با دیگر مردم ندارند، جلوگیری نموده و نمی گذارند مردم با قرار گرفتن در جاذبه

ی آنان بعد الهی آنان را نیز مورد گرایش قرار بدهند، امیرالمومنین علیه السلام در خطبه ی 216 می فرماید:

فلا تکلمونی بما تکلم به الجبابره، و لا تتحفظوا منی بما یتحفظ به عند اهل البادره، و لا تخالطونی بالمصانعه و لا تظنوا بی استثقالا فی حق قیل لی و لا التماس اعظام لنفسی، فانه من استثقل الحق ان یقال له او العدل ان یعرض علیه کان العمل بهما اثقل علیه، فلا تکفوا عن مقاله بحق، او مشوره بعدل، فانی لست فی نفسی بفوق ان اخطی ء و لا آمن ذلک من فعلی الا ان یکفی الله من نفسی ما هو املک به منی... «گفتگویتان با من مانند گفتگو با جباران روزگار نباشد. در برابر من از تسلیم و خودداری که در مقابل اقویای پرخاشگر دارید، بپرهیزید، با قیافه ی ساختگی و ظاهرسازی با من آمیزش نکنید، گمان مبرید هنگامی که سخن حق به من گفته شود، برای من سنگینی خواهد کرد، یا خودم را از آن حق بالاتر قرار خواهم داد، زیرا کسی که شنیدن سخن حق یا نشان دادن عدالت برای او سنگینی کند، عمل به حق و عدالت برای او سنگین تر خواهد بود، در برابر من از گفتن حق و مشورت برای تحقق بخشیدن به عدالت خودداری نکنید. اگر عنایت خداوندی که مالک تر از من به من است کفایتم نکند من دارای شخصیتی فوق خطا نیستم».

ب: شخصیتهای رشدیافته هر اندازه هم که چشمگیر و دارای امتیازات باشند نباید مردمی را که به آنان خضوع می کنند و در جاذبه شان قرار می گیرند در برابر خود میخکوب کنند، زیرا انسانی که

حرکت خود را از انا لله شروع کرده است. در مقصد اعلای و انا الیه راجعون به پایان می رساند. نه انا الیک راجعون ای شخصیتهای رشدیافته که انسانهائی را به حرکت واداشته اید، بگذارید به حرکت بسیار پرمعنی و الهی خود تا انا الیه راجعون ادامه بدهند.

گر به بستانی رسی زیبا و خوش

بعد از آن دامان خلقان را بکش

و نگو ای مردم بیائید در برابر من با کمال تعظیم و ستایش (و پرستش) بایستید، زیرا من به وسیله ی سلوک و آشنائی با واقعیات دارای هرگونه کمال شده ام! و کمال شما هم در اینست